Του κ. Ιωάννη Σταμούλη*,
Μέλους του Δ.Σ. και του Τεχνικού Συμβουλίου της ΠΑΣΚΑΛ & ΣΤΡΑΤΗΣ Α.Ε.

Φυσικό Αέριο: Οι υποχρεώσεις του Διαχειριστή από το δίκτυο έως τον μετρητή

Το φυσικό αέριο αποτελεί πλέον σημαντικό μέρος της ενεργειακής καθημερινότητας στην Ελλάδα. Το δίκτυο διανομής της Enaon EDA εκτείνεται σε περίπου 9.080 χιλιόμετρα και εξυπηρετεί περίπου 650.000 ενεργά σημεία παράδοσης. Ο Διαχειριστής του Δικτύου Διανομής έχει την ευθύνη για τη διαχείριση, λειτουργία, συντήρηση, ανάπτυξη και ασφαλή λειτουργία του δικτύου.

Η υποχρέωση του Διαχειριστή περιλαμβάνει τον σχεδιασμό και την κατασκευή νέων τμημάτων, την επέκταση και ενίσχυση του δικτύου, τις επιθεωρήσεις, την προληπτική και διορθωτική συντήρηση, τις επισκευές και, όπου απαιτείται, την αντικατάσταση στοιχείων του δικτύου.

Κατά την κατασκευή, ο Διαχειριστής οφείλει να εφαρμόζει τις προβλεπόμενες τεχνικές προδιαγραφές και να χρησιμοποιεί κατάλληλα υλικά και εξαρτήματα. Για τα δίκτυα πολυαιθυλενίου με μέγιστη πίεση λειτουργίας έως 4 bar, προβλέπονται ειδικές απαιτήσεις για τα υλικά, την κατασκευή, τους ελέγχους και τις δοκιμές, ώστε πριν από τη θέση του δικτύου σε λειτουργία να επιβεβαιώνεται η καταλληλόλητα και η ασφάλειά του.

Αντίστοιχες απαιτήσεις ισχύουν για τους παροχετευτικούς αγωγούς και τις μετρητικές διατάξεις έως το σημείο παράδοσης – παραλαβής του φυσικού αερίου. Ο σχετικός Κανονισμός καθορίζει τις απαιτήσεις για τα υλικά, τα εξαρτήματα, τον σχεδιασμό και τις εργασίες κατασκευής των παροχετευτικών αγωγών έως το σημείο παράδοσης στον καταναλωτή.

Ο Διαχειριστής οφείλει, επίσης, να τηρεί την απαιτούμενη τεχνική τεκμηρίωση του έργου, στην οποία περιλαμβάνονται, ανάλογα με την περίπτωση, οι μελέτες, τα κατασκευαστικά σχέδια, τα στοιχεία των υλικών και τα αποτελέσματα των προβλεπόμενων ελέγχων και δοκιμών. Η τεχνική τεκμηρίωση αποτελεί βασικό στοιχείο για την παρακολούθηση της κατάστασης και της ιστορικότητας του δικτύου.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η συνεχής υποχρέωση συντήρησης. Ο Διαχειριστής καταρτίζει πρόγραμμα συντήρησης και πραγματοποιεί τις απαιτούμενες επιθεωρήσεις, εργασίες προληπτικής και διορθωτικής συντήρησης, επισκευές και αντικαταστάσεις, ώστε το δίκτυο να παραμένει ασφαλές και λειτουργικό.

Το Εγχειρίδιο λειτουργίας και συντήρησης προβλέπει, μεταξύ άλλων, περιοδική εποπτεία του δικτύου, έλεγχο της κατάστασης των αγωγών, των βανών, των φρεατίων, της σήμανσης και του εξοπλισμού, καθώς και έλεγχο πιθανών παρεμβάσεων ή εργασιών τρίτων, που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την ασφάλεια του δικτύου.

Ιδιαίτερα κρίσιμη για την ασφάλεια είναι η προγραμματισμένη έρευνα διαρροών. Ο Διαχειριστής οφείλει να διαθέτει γραπτές διαδικασίες για τον περιοδικό έλεγχο του δικτύου, με πεζές περιπολίες ή ειδικά οχήματα ανίχνευσης. Η συχνότητα των ελέγχων συνδέεται με χαρακτηριστικά όπως το υλικό, η ηλικία και η πίεση του δικτύου, η πυκνότητα του πληθυσμού και, ιδιαίτερα, το ιστορικό διαρροών. Για τους παροχετευτικούς αγωγούς έως 4 bar, προβλέπεται τακτική έρευνα διαρροών, με αυξημένη συχνότητα όταν οι συνθήκες το επιβάλλουν.

Παράλληλα, προβλέπεται συστηματική παρακολούθηση της όσμησης του φυσικού αερίου, ώστε μια διαρροή να μπορεί να γίνει αντιληπτή από την ανθρώπινη όσφρηση.

Σε περίπτωση προγραμματισμένης διακοπής για εργασίες συντήρησης, επισκευής ή ανάπτυξης του δικτύου, προβλέπεται ενημέρωση των επηρεαζόμενων πελατών, τουλάχιστον πέντε ημερολογιακές ημέρες πριν, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ισχύοντος Κώδικα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αντιμετώπιση των έκτακτων περιστατικών. Ο Διαχειριστής πρέπει να διαθέτει οργανωμένο μηχανισμό έκτακτης επέμβασης και γραπτές διαδικασίες για τον εντοπισμό, την αξιολόγηση και την αντιμετώπιση διαρροών και άλλων επικίνδυνων καταστάσεων. Η υπηρεσία έκτακτης ανάγκης λειτουργεί σε 24ωρη βάση, ενώ για αναγγελία πιθανής διαρροής προβλέπονται συγκεκριμένοι χρόνοι ανταπόκρισης. Ο μέγιστος χρόνος άφιξης στο σημείο είναι τέσσερις ώρες, ενώ για το 90% των περιστατικών προβλέπεται χρόνος έως δύο ώρες (Κώδικας Διαχείρισης Δικτύου Διανομής).

Ο Διαχειριστής έχει, επίσης, σημαντικές αρμοδιότητες ως προς τις μετρητικές διατάξεις. Η εγκατάσταση, συντήρηση, ο έλεγχος της καλής λειτουργίας, η επισκευή και η αντικατάσταση του εξοπλισμού μέτρησης που ανήκει στο Δίκτυο αποτελούν μέρος των σχετικών υποχρεώσεών του.

Το κρίσιμο όριο μεταξύ Δικτύου Διανομής και εσωτερικής εγκατάστασης είναι το σημείο παράδοσης -παραλαβής, το οποίο, σύμφωνα με τον Τεχνικό Κανονισμό Εσωτερικών Εγκαταστάσεων, βρίσκεται στην έξοδο του μετρητή. Η σωλήνωση μέχρι την έξοδο του μετρητή ανήκει στις εγκαταστάσεις λειτουργίας της Εταιρείας Αερίου και η συντήρησή της ανήκει σε αυτήν.

Από το σημείο αυτό και μετά εφαρμόζεται το διαφορετικό κανονιστικό πλαίσιο της εσωτερικής εγκατάστασης του καταναλωτή. Ο Διαχειριστής, ωστόσο, συμμετέχει στη διαδικασία ελέγχου της εσωτερικής εγκατάστασης, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες, ενώ η κατασκευή της πραγματοποιείται από εξειδικευμένους τεχνικούς που επιλέγει ο καταναλωτής.

Ενδεικτικά, για το 2026 η Enaon EDA, έχει καταρτίσει πρόγραμμα συντήρησης που περιλαμβάνει:

Οπτικός έλεγχος Ζώνης Διέλευσης Αγωγού (Περιπολία με όχημα).
Περιοδική εποπτεία Δικτύων Διανομής για έλεγχο διαφυγής αερίου, με χρήση ειδικού οχήματος, συμπεριλαμβανομένου και των παροχετευτικών αγωγών.
Κατ’ ελάχιστο μία φορά ετησίως.
Ειδικά για το χυτοσίδηρο δίκτυο σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, με μέγιστη πίεση λειτουργίας (ΜΟΡ) έως και 100 mbar, η συχνότητα θα είναι κατ’ ελάχιστο 4 φορές τον χρόνο, εκ των οποίων 1 φορά με το ειδικό όχημα και 3 φορές με πεζή έρευνα.
Περιοδικός έλεγχος και καθαρισμός των θαμμένων βανών δικτύου Χ.Π.
Κατ’ ελάχιστο κάθε δύο έτη.
Περιοδικός έλεγχος καλής λειτουργίας βανοστασίων και βανών δικτύου Μ.Π.
Κατ’ ελάχιστο μία φορά το έτος.
Έλεγχος όσμησης φυσικού αερίου.
Κατ’ ελάχιστο μία φορά το εξάμηνο σε επιλεγμένα σημεία δειγματοληψίας των δικτύων, βάσει της Διαδικασίας του Διαχειριστή.
Έλεγχος σταθμών τροφοδοσίας καθοδικής προστασίας.
Κατ’ ελάχιστο κάθε δύο μήνες.
Μετρήσεις σε επιλεγμένα σημεία καθοδικής προστασίας.
Κατ’ ελάχιστο μία φορά το έτος.
Περιοδική ηλεκτρολογική συντήρηση των σταθμών διανομής, των σταθμών αποσυμπίεσης CNG & αεριοποίησης LNG και των ηλεκτροβανοστασίων.
Κατ’ελάχιστο μία φορά το έτος.
Έλεγχος λειτουργίας συστήματος Scada. Έλεγχοι μετάδοσης σημάτων και συναγερμών σε εξωτερικές εγκαταστάσεις τηλε-ελέγχου και τηλεχειρισμού.
Κατ’ ελάχιστο μία φορά το έτος.
Περιοδική συντήρηση των σταθμών διανομής MR – DR , MR – IND 19/4 -1 bar.
Κατ’ ελάχιστο μία φορά το έτος.
Περιοδική συντήρηση των σταθμών τροφοδοσίας καταναλωτών.
Κατ’ ελάχιστο μία φορά το έτος.
Περιοδική συντήρηση των σταθμών διανομής Φ.Α 4/0,025bar.
Κατ’ ελάχιστο μία φορά το έτος.
Περιοδική συντήρηση των σταθμών αποσυμπίεσης CNG & αεριοποίησης LNG.
Κατ’ ελάχιστο μία φορά το εξάμηνο.
Επιθεωρήσεις Σταθμών διανομής, τροφοδοσίας, σταθμών καταναλωτών CNG-LNG. Σύμφωνα με το ετήσιο πρόγραμμα του ΦΔΑ και εγκαταστάσεις υποδοχής ξέστρων.

Έτσι, η ευθύνη του Διαχειριστή μέχρι τον μετρητή δεν περιορίζεται στην απλή παροχή φυσικού αερίου. Περιλαμβάνει ένα ολοκληρωμένο σύστημα σχεδιασμού, κατασκευής, επιθεώρησης, προληπτικής συντήρησης, έρευνας διαρροών, επισκευής, ετοιμότητας έκτακτης ανάγκης και ασφαλούς λειτουργίας του δικτύου.

Νομοθετικό πλαίσιο

Κώδικας Διαχείρισης Δικτύου Διανομής Φυσικού Αερίου, ΦΕΚ Β΄ 4135/30.7.2025.
Υ.Α. Δ3/Α/22925/2006, ΦΕΚ Β΄ 1810/12.12.2006, Κανονισμός εγκατάστασης παροχετευτικών αγωγών και μετρητών φυσικού αερίου έως 4 bar.
Υ.Α. Δ3/Α/20701/2006, ΦΕΚ Β΄ 1712/23.11.2006, Εγχειρίδιο λειτουργίας και συντήρησης δικτύων διανομής.

*Ο κ. Ιωάννης Σταμούλης είναι Σύμβουλος – Μελετητής Πυρασφάλειας – Πολιτικής Προστασίας | ε.α. Αντιστράτηγος – Υπαρχηγός Π.Σ. | Κατέχει MSc education (civil protection) και είναι Υπ. Διδάκτωρ Διαχείρισης Κρίσεων | Είναι απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Ασφάλειας και της Σχολής Εθνικής Άμυνας | Έχει ολοκληρώσει μετεκπαιδεύσεις στο ΕΚΠΑ και στο ΕΚΔΑ, με αντικείμενο τη διαχείριση φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών, καθώς και την εγκληματολογική ψυχολογία.

Ακολουθήστε την ασφαλιστική αγορά στο Google News