Του κ. Ιωάννη Σταμούλη*,
Μέλους του Δ.Σ. και του Τεχνικού Συμβουλίου της ΠΑΣΚΑΛ & ΣΤΡΑΤΗΣ Α.Ε.

Ο κρίσιμος ρόλος της Δ.Α.Ε.Ε. στις εξιχνιάσεις πυρκαγιών στην Ελλάδα και η σημασία τους για την ασφαλιστική αγορά

Όταν μια μεγάλη πυρκαγιά σβήνει, οι συνέπειες της καταστροφής παραμένουν ορατές. Καμένες εκτάσεις, κατεστραμμένες επιχειρήσεις, κατοικίες και υποδομές. Εκείνο που συχνά δεν είναι άμεσα ορατό είναι η αιτία της. Πρόκειται για ανθρώπινη αμέλεια, τεχνική αστοχία ή σκόπιμη ενέργεια;

Η απάντηση δεν καθορίζει μόνο την πορεία της δικαστικής έρευνας, αλλά συμβάλλει και στην καλύτερη κατανόηση των κινδύνων που απειλούν την ελληνική κοινωνία και οικονομία.

Σε αυτό το κρίσιμο πεδίο δραστηριοποιείται η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (Δ.Α.Ε.Ε.) του Πυροσβεστικού Σώματος. Με εξειδικευμένο προσωπικό, αυτοψίες, αξιολόγηση ευρημάτων και συνεργασία με επιστημονικούς φορείς, τα στελέχη της επιχειρούν να ανασυνθέσουν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες εκδηλώθηκε κάθε περιστατικό. Η σημασία του έργου τους αναδεικνύεται ιδιαίτερα σε υποθέσεις μεγάλης έκτασης και πολυπλοκότητας.

Η έκρηξη της 26ης Ιανουαρίου 2026 στο εργοστάσιο, στα Τρίκαλα, η οποία είχε ως τραγικό απολογισμό τον θάνατο πέντε εργαζομένων, έφερε στο προσκήνιο το ζήτημα της ασφάλειας των βιομηχανικών εγκαταστάσεων.

Η ανακριτική διερεύνηση επικεντρώθηκε, μεταξύ άλλων, στο σύστημα προπανίου, στις σωληνώσεις, στις συνθήκες πιθανής διαρροής καυσίμου και στον μηχανισμό που οδήγησε στην έκρηξη.

Η συλλογή και αξιολόγηση τεχνικών ευρημάτων, καθώς και η εξέταση ενδεχόμενων παραλείψεων, ανέδειξαν την πολυπλοκότητα της διερεύνησης ενός βιομηχανικού συμβάντος. Τέτοιες υποθέσεις υπενθυμίζουν ότι η πρόληψη, οι τακτικές επιθεωρήσεις, η συντήρηση και η αξιόπιστη τεχνική τεκμηρίωση δεν αποτελούν απλώς τυπικές υποχρεώσεις, αλλά ουσιαστικά εργαλεία προστασίας της ανθρώπινης ζωής και των επενδύσεων.

Η πολύνεκρη έκρηξη στην Πλάκα, τον Σεπτέμβριο του 2026, αποτέλεσε μια διαφορετική, αλλά εξίσου απαιτητική υπόθεση. Έπειτα από 34 ημέρες ερευνών, η υπόθεση εξιχνιάστηκε σε ανακριτικό επίπεδο, ενώ τρεις ύποπτοι συνελήφθησαν, κατόπιν έκδοσης δικαστικών ενταλμάτων.

Η αξιοποίηση βιντεοληπτικού υλικού, τηλεπικοινωνιακών δεδομένων, η ανασύσταση του χώρου και η επιστημονική συνδρομή συνέβαλαν στη διερεύνηση ενδεχόμενης δολιοφθοράς σε δίκτυο φυσικού αερίου.

Η υπόθεση αναδεικνύει ότι το αντικείμενο της Δ.Α.Ε.Ε. δεν περιορίζεται στις δασικές και αγροτικές πυρκαγιές. Επεκτείνεται και στην ασφάλεια του αστικού περιβάλλοντος, των κτηρίων, των ενεργειακών δικτύων και των εγκαταστάσεων, όπου μια αστοχία ή μια σκόπιμη ενέργεια μπορεί να προκαλέσει δυσανάλογα σοβαρές συνέπειες.

Στις περιοχές όπου η δασική βλάστηση γειτνιάζει με κατοικίες και ανθρώπινες δραστηριότητες, ακόμη και μια μικρή εστία μπορεί να εξελιχθεί σε απειλή για ολόκληρες κοινότητες. Το μέγεθος της καταστροφής δεν αποτυπώνεται μόνο στα καμένα στρέμματα, αλλά και στις ζημιές σε κατοικίες, επαγγελματικές εγκαταστάσεις, καλλιέργειες και κρίσιμες υποδομές.

Σε αρκετές περιοχές φέτος, μετά από μεγάλες πυρκαγιές, η έρευνα επικεντρώθηκε πολύ γρήγορα στις ειδικότερες συνθήκες – δραστηριότητες που συνδέονταν με την έναρξή τους και οδήγησαν στην προσωποποίηση του υπαιτίου.

Οι συγκεκριμένες περιπτώσεις αναδεικνύουν τη σημασία του εντοπισμού του σημείου έναρξης και της επιστημονικής διερεύνησης του μηχανισμού ανάφλεξης. Πρόκειται για κρίσιμες διαδικασίες, ιδιαίτερα όταν μια πυρκαγιά απειλεί να μεταφερθεί από την ύπαιθρο στον δομημένο χώρο. Παράλληλα, υπογραμμίζουν την ανάγκη αυστηρής τήρησης των μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεση υπαίθριων εργασιών.

Αποτελέσματα με εντυπωσιακό αποτύπωμα

Από την 1η Ιανουαρίου έως τις 31 Οκτωβρίου 2026 πραγματοποιήθηκαν 402 συλλήψεις, στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας, 360 για υποθέσεις εμπρησμού από αμέλεια και 42 για υποθέσεις εμπρησμού από πρόθεση. Παράλληλα, καταγράφηκαν 17 προφυλακίσεις και επιβλήθηκαν 1.019 διοικητικά πρόστιμα, συνολικού ύψους 1.760.226,215 ευρώ.

Υπό τη διοίκηση του Αντιπυράρχου Δημήτρη Δημακογιάννη, η Δ.Α.Ε.Ε. και τα Ανακριτικά Κλιμάκια Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού ενισχύουν την παρουσία τους στη διερεύνηση απαιτητικών περιστατικών.

Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνουν την έκταση της ανακριτικής δραστηριότητας και την προσπάθεια συστηματικής αναζήτησης στοιχείων. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα μιας έρευνας δεν αποτιμάται αποκλειστικά από τον αριθμό των συλλήψεων, αλλά και από την ποιότητα της τεκμηρίωσης, την αξιοπιστία των πορισμάτων και τη συμβολή τους στην απονομή της δικαιοσύνης.

Η σημασία για την ασφαλιστική αγορά

Για έναν ασφαλιστικό οργανισμό, η εξακρίβωση της αιτίας μιας καταστροφής αποτελεί κρίσιμο στοιχείο. Επηρεάζει την αξιολόγηση των απαιτήσεων αποζημίωσης, την ερμηνεία και εφαρμογή των συμβατικών όρων, τη διερεύνηση πιθανών ευθυνών και, όπου συντρέχουν οι νόμιμες και συμβατικές προϋποθέσεις, την άσκηση δικαιωμάτων αναγωγής.

Πέρα, όμως, από τη διαχείριση μιας ασφαλιστικής απαίτησης, η τεκμηριωμένη διερεύνηση προσφέρει πολύτιμη γνώση για την πρόληψη και την ορθότερη αποτίμηση των κινδύνων. Η κατανόηση του μηχανισμού που προκάλεσε μια πυρκαγιά μπορεί να οδηγήσει σε αναθεώρηση διαδικασιών ασφαλείας, βελτίωση τεχνικών προδιαγραφών και αποτελεσματικότερα μέτρα προστασίας.

Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η Δ.Α.Ε.Ε. προφανώς και δεν υποκαθιστά το έργο των πραγματογνωμόνων των ασφαλιστικών εταιρειών ούτε προδικάζει τη δικαστική κρίση.

Η ανακριτική της έρευνα, ωστόσο, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό στοιχείο για τη συνολική αξιολόγηση ενός συμβάντος, σε συνδυασμό με τα πορίσματα των τεχνικών και ασφαλιστικών πραγματογνωμοσυνών.

Από την κατάσβεση στη γνώση και την πρόληψη

Από τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις μέχρι τους οικισμούς που γειτνιάζουν με δασικές εκτάσεις, το μήνυμα είναι κοινό: η κατάσβεση σταματά τη φωτιά, αλλά η διερεύνηση συμβάλλει στην αποτροπή της επόμενης.

Η σημασία αυτής της γνώσης γίνεται ακόμη μεγαλύτερη σε μια περίοδο κατά την οποία οι πυρκαγιές μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις στην οικονομία: διακοπή της παραγωγής, απώλεια εισοδήματος, διαταραχή των εφοδιαστικών αλυσίδων και ανάγκη αποκατάστασης δημόσιων υποδομών.

Μια επιχείρηση μπορεί να υποστεί σοβαρές οικονομικές απώλειες ακόμη και όταν οι φλόγες δεν φτάσουν στις εγκαταστάσεις της, εφόσον διακοπεί η ηλεκτροδότηση, αποκλειστεί η πρόσβαση ή πληγούν κρίσιμες υποδομές, από τις οποίες εξαρτάται η λειτουργία της.

Γι’ αυτό η συστηματική καταγραφή και ανάλυση των πραγματικών αιτίων των πυρκαγιών αποτελεί πολύτιμη βάση για τον σχεδιασμό στοχευμένων μέτρων πρόληψης, την αναβάθμιση των τεχνικών προδιαγραφών και την ανάπτυξη ουσιαστικότερης συνεργασίας μεταξύ Πολιτείας, επιχειρήσεων και ασφαλιστικού κλάδου.

Η ανακριτική τεκμηρίωση δεν εξαφανίζει τον κίνδυνο. Επιτρέπει, όμως, στην κοινωνία να μαθαίνει από κάθε καταστροφή, να εντοπίζει τις αδυναμίες της και να ενισχύει την ανθεκτικότητά της.

Γιατί η πραγματική αξία της διερεύνησης μιας πυρκαγιάς δεν βρίσκεται μόνο στην αποκάλυψη του παρελθόντος, αλλά κυρίως στη δυνατότητα να προστατευθεί το μέλλον.

* Ο κ. Ιωάννης Σταμούλης είναι Σύμβουλος – Μελετητής Πυρασφάλειας – Πολιτικής Προστασίας | ε.α. Αντιστράτηγος – Υπαρχηγός Π.Σ. | Κατέχει MSc education (civil protection) και είναι Υπ. Διδάκτωρ Διαχείρισης Κρίσεων | Είναι απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Ασφάλειας και της Σχολής Εθνικής Άμυνας | Έχει ολοκληρώσει μετεκπαιδεύσεις στο ΕΚΠΑ και στο ΕΚΔΑ, με αντικείμενο τη διαχείριση φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών, καθώς και την εγκληματολογική ψυχολογία.

Ακολουθήστε την ασφαλιστική αγορά στο Google News