Toυ κ. Ιωάννη Σταμούλη*,
Μέλους του Δ.Σ. και του Τεχνικού Συμβουλίου της ΠΑΣΚΑΛ & ΣΤΡΑΤΗΣ Α.Ε.

Ι. Σταμούλης: Η πρόληψη προφυλάσσει τις κατοικίες και τις ζωές των ενοίκων τους

Την τελευταία πενταετία, εκδηλώθηκαν στη χώρα μας περί τις 20.000 πυρκαγιές σε κτήρια κατοικιών. Ένας εξαιρετικά μεγάλος αριθμός, που αντιπροσωπεύει και ένα εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό από το σύνολο των πυρκαγιών που εκδηλώνεται στο αστικό περιβάλλον. Για μια ολοκληρωμένη προστασία, οφείλουμε να γνωρίζουμε τόσο τα απαραίτητα μέτρα πρόληψης όσο και τις επικίνδυνες πρακτικές που πρέπει να αποφεύγουμε.

Σημαντική αιτία των πυρκαγιών σε κτήρια κατοικιών αποτελούν οι «γυμνές φλόγες», δηλαδή φωτιές που έχουν ξεκινήσει από τζάκια, ξυλόσομπες κ.λπ. Ακολουθούν οι πυρακτωμένες επιφάνειες, τα υπολείμματα καπνίσματος, το βραχυκύκλωμα και η αμέλεια των ενοίκων, ξεχνώντας αναμμένες τις ηλεκτρικές συσκευές στην κουζίνα. Το παζλ των αιτιών συμπληρώνουν τα αναμμένα κεριά, τα καντήλια, η διαρροή από γκαζάκια, οι αναμμένες θερμάστρες, αλλά και ο μη καθαρισμός ή η μη αντικατάσταση των φίλτρων απορροφητήρα (λόγω των υψηλών θερμοκρασιών που αναπτύσσονται, κίνδυνος να προκληθεί ανάφλεξη, επειδή το φίλτρο είναι εμποτισμένο με λίπη).

Το πιο δραματικό των πυρκαγιών στις κατοικίες είναι οι απώλειες ζωών, κυρίως ηλικιωμένων που διαμένουν μόνοι τους ή έχουν κινητικά προβλήματα, καθώς δεν μπορούν άμεσα να εγκαταλείψουν τον χώρο, εφόσον διαπιστώσουν καπνούς ή φλόγες.

Πέρα από τα επιβαλλόμενα μέτρα παθητικής – ενεργητικής πυροπροστασίας που επιβάλλει το νομοθετικό πλαίσιο για τις κατοικίες, πολύ σημαντικά είναι και τα μέτρα πρόληψης, που επίσης προβλέπονται από αυτό.

Από τα σχετικά νομοθετικά κείμενα του Πυροσβεστικού Σώματος για τα μέτρα σε κατοικίες, αναφέρονται μια σειρά από προληπτικές δράσεις και ενέργειες, καθώς και απαγορεύσεις που διαμορφώνουν μια ολιστική ασπίδα πυρασφαλείας.

Προληπτικές δράσεις

Στα μέτρα πρόληψης πυρκαγιών σε κατοικίες περιλαμβάνονται τα ακόλουθα:

Επιμελής συντήρηση και τακτική επιθεώρηση, έλεγχος και χρήση των εγκαταστάσεων και συσκευών σύμφωνα με τους σχετικούς κανονισμούς και τις προδιαγραφές του κατασκευαστή.
Θέση εκτός λειτουργίας των συσκευών και εγκαταστάσεων κατά την απουσία των ενοίκων, εκτός από εκείνες των οποίων η λειτουργία είναι απαραίτητη.
Θέση εκτός λειτουργίας των ηλεκτρικών συσκευών που η λειτουργία τους δεν είναι απαραίτητη κατά τη διάρκεια του ύπνου, με αποσύνδεση αυτών από την ηλεκτρική εγκατάσταση.
Κλείσιμο των εσωτερικών θυρών κατά την απουσία των ενοίκων, καθώς και κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Διασφάλιση ταχείας χρήσης των κλειδιών της εξώπορτας της οικίας από τους διαμένοντες σ’ αυτήν ενοίκους και της τηλεφωνικής επικοινωνίας, καθώς και μετάβασης σε εξωτερικό παράθυρο, όταν η κατοικία στεγάζεται σε όροφο.
Τακτικός καθαρισμός του απορροφητήρα της κουζίνας και παραμονή ενοίκου σ’ αυτήν κατά τη διάρκεια χρήσης οικιακών συσκευών με καυτές επιφάνειες.
Κατάρτιση σχεδίου διαφυγής σε περίπτωση φωτιάς, ιδιαίτερα όταν στους ενοίκους περιλαμβάνονται άτομα με δυσκολίες στην κίνηση, όραση ή ακοή, και καθορισμός σημείου (χώρου) συγκέντρωσης.
Τοποθέτηση σπίρτων, αναπτήρων και άλλων υλικών πρόκλησης σπινθήρα ή γυμνής φλόγας σε μέρη που δεν μπορούν να γίνουν αντιληπτά και να προσεγγιστούν από παιδιά.
Φύλαξη περιεκτών εύφλεκτων ουσιών, όπως γυαλιστικών υγρών, βερνικιών και υγραερίου, μακριά από πηγές έναυσης και εντός προστατευτικών διατάξεων.
Επιτήρηση κεριών και άλλων αντικειμένων εκπομπής γυμνής φλόγας από ενήλικα άτομα, επαρκής στήριξή τους και τοποθέτηση μακριά από καυστά ή εύφλεκτα υλικά.
Πριν την έναρξη εκτέλεσης θερμών εργασιών, έλεγχος της καλής λειτουργίας και κατάστασης των μέτρων και μέσων πυροπροστασίας, καθώς και των κλειστών χώρων, για τη διασφάλιση απουσίας επικίνδυνης ατμόσφαιρας και σωστής εξαέρωσης, σε συνδυασμό με την απομάκρυνση εύφλεκτων και καυστών υλικών.
Επαρκής αερισμός των χώρων αποθήκευσης.
Τοποθέτηση λεκάνης ασφαλείας επαρκούς χωρητικότητας σε δεξαμενές υγρών καυσίμων, για συγκέντρωση τυχόν διαρροών καυσίμων.
Σήμανση επικίνδυνων υλικών και χώρων.
Αποψίλωση των ξηρών χόρτων των υπαίθριων χώρων και απομάκρυνση αυτών, καθώς και κάθε άλλου άχρηστου καυστού ή εύφλεκτου υλικού.
Κατάλληλη διευθέτηση του χώρου αποθήκευσης υλών που μπορούν να αναφλεγούν και απομάκρυνση των εύφλεκτων και καυστών υλών από θέσεις όπου γίνεται χρήση γυμνής φλόγας, προκαλούνται σπινθήρες και γενικά από πηγές εκπομπής θερμότητας.
Μόνιμη ανάρτηση ευδιάκριτων πινακίδων στους επικίνδυνους χώρους, αναφορικά με την απαγόρευση καπνίσματος σε άτομα που εισέρχονται σε αυτούς, και, κατά περίπτωση, προειδοποιητικών πινακίδων μη χρήσης νερού σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιάς.
Αποθήκευση των υλικών κατά τρόπο ώστε αυτά να απέχουν από την οροφή (απόσταση ≥0,50m).
Τήρηση προδιαγραφών κατασκευαστή για σόμπες και τζάκια, τήρηση επαρκών αποστάσεων ασφαλείας από καυστά υλικά, όπως κουρτίνες, κατάλληλη στήριξή τους σε πυράντοχες διατάξεις και επέκταση της προστασίας σε επαρκή απόσταση εκατέρωθεν των συσκευών και κατάλληλη τοποθέτηση, ώστε να μην ελλοχεύει ο κίνδυνος ανατροπής.
Εγκατάσταση πυράντοχων δομικών στοιχείων δαπέδου πλησίον του ανοίγματος του τζακιού, τακτικός καθαρισμός καπνοδόχων και εγκατάσταση σπινθηροπαγίδων.
Διαστασιολόγηση χώρου και διασφάλιση ορθής κυκλοφορίας αέρα, εφόσον χρησιμοποιούνται σόμπες.
Τοποθέτηση κατάλληλου πλέγματος στις ηλεκτρικές σόμπες και κατάλληλης προστατευτικής κάλυψης μπροστά από το άνοιγμα του τζακιού.
Χρήση στερεών καυσίμων χωρίς υγρασία και απομάκρυνση της στάχτης με χρήση μεταλλικού φαρασιού σε τζάκια ή ξυλόσομπες.
Τακτικός έλεγχος σωλήνων και άλλων διατάξεων θερμαστρών υγρών ή αερίων καυσίμων.
Κλείσιμο θερμαστρών και σομπών πριν την έξοδο από την οικία ή κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Μη επιτρεπόμενες ενέργειες

Η λίστα μη επιτρεπόμενων ενεργειών περιλαμβάνει τις ακόλουθες:

Η τοποθέτηση, μονίμως ή προσωρινώς, στις οδεύσεις διαφυγής και στις εξόδους κινδύνου, επίπλων, θερμαστρών, χριστουγεννιάτικων δέντρων, και άλλων αντικειμένων ή κατασκευαστικών διατάξεων που μπορούν να μειώσουν το πλάτος αυτών ή να παρακωλύσουν την ελεύθερη διαφυγή των ενοίκων σε περίπτωση κινδύνου.
Η τοποθέτηση, επί των θυρών ή πλησίον αυτών, καθρεπτών ή άλλων αντικειμένων που δύναται να παραπλανήσουν ως προς την ορθή πορεία για την έξοδο κινδύνου. Παράθυρα, βιτρίνες, καθρέπτες και λοιπές κατασκευαστικές διατάξεις, που λόγω μεγέθους ή τύπου κατασκευής ενδέχεται να δώσουν την εντύπωση θυρών, πρέπει να επισημαίνονται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να μη συγχέονται με τις εξόδους κινδύνου.
Η αποθήκευση καυστών αντικειμένων σε λεβητοστάσια ή αποθήκες καυσίμων (όπως καυσόξυλα και οικιακός εξοπλισμός), καθώς και φιαλών υγραερίου, έστω και κενών, σε υπόγειους ή κλειστούς αποθηκευτικούς χώρους.
Η διέλευση ηλεκτρικών καλωδίων κάτω από τάπητες ή η περιτύλιξή τους γύρω από καρφιά.
Η υπερφόρτιση ηλεκτρικών συσκευών, η κάλυψη της σήμανσης ασφαλείας και των μέσων πυροπροστασίας από υλικά ή κατασκευαστικές διατάξεις.
Η διακόσμηση ή/και επένδυση των δαπέδων, τοίχων, οροφών και προσόψεων κτηρίων, με υλικά ταχείας επιφανειακής εξάπλωσης φλόγας.
Η πρόκληση σπινθήρα σε δυνητικά επικίνδυνες ατμόσφαιρες, όπως εκείνες που ενδέχεται να προκληθούν μετά από βαφή ή λουστράρισμα επίπλων, αραίωση βερνικιών, καθαρισμό ρούχων με βενζίνη, εκτέλεση εργασιών παρκέ, χρήση διαλυτών, εντομοκτόνων, στιλβωτικών και διαρροή αερίου καυσίμου.
Η χρήση ειδών πυροτεχνίας (όπως αθυρμάτων) σε στεγασμένους χώρους. Η χρήση τους σε υπαίθριους χώρους γίνεται με την επιφύλαξη της ισχύουσας νομοθεσίας και τις προδιαγραφές του κατασκευαστή.
Το κάπνισμα και η χρήση γυμνής φλόγας στους επικίνδυνους χώρους, καθώς και η εναπόθεση εύφλεκτων ή καυστών υλικών σ’ αυτούς.
Η χρήση γυμνής φλόγας από παιδιά, καθώς και η εγκατάλειψη αυτών χωρίς παρουσία ενήλικα.
Το κλείδωμα των θυρών κοινόχρηστων εξόδων κινδύνου με μηχανισμούς που προϋποθέτουν τη χρήση αφαιρούμενου κλειδιού για την απασφάλισή τους.
Η χρήση ανελκυστήρων, ως οδεύσεων διαφυγής, σε περίπτωση πυρκαγιάς.
Η τοποθέτηση θερμαντικών σωμάτων πάνω σε χαλιά, η ρίψη εύφλεκτων υγρών σε τζάκια ή ξυλόσομπες, η τοποθέτηση καυστών μικροαντικειμένων στο περβάζι τζακιού, η μεταφορά σόμπας υγραερίου εν λειτουργία, η χρήση σόμπας υγραερίου σε υπνοδωμάτιο ή στο μπάνιο, η πλήρωση με καύσιμο σόμπας πετρελαίου ή λαδιού κατά τη διάρκεια λειτουργίας της ή όταν αυτή είναι θερμή· η χρήση θερμαστρών ανοικτού τύπου με γυμνή φλόγα και αποφυγή χρήσης συσκευών που έχουν ορατές ή εκτεθειμένες πυρακτωμένες επιφάνειες, η ενεργοποίηση συσκευής αμέσως μετά τη χρήση εύφλεκτων υγρών, όπως καθαρισμού, και η χρήση θερμαστρών σε χώρους όπου υφίσταται βενζίνη, εύφλεκτοι ατμοί ή εύφλεκτα αέρια· η τοποθέτηση των θερμαστρών σε οδεύσεις διαφυγής – εξόδους κινδύνου και γενικά σε χώρους που τυχούσα δυσλειτουργία της συσκευής θα καταστήσει ανενεργή την έξοδο.

* Ο κ. Ιωάννης Σταμούλης είναι Σύμβουλος – Μελετητής Πυρασφάλειας – Πολιτικής Προστασίας | ε.α. Αντιστράτηγος – Υπαρχηγός Π.Σ. | Κατέχει MSc education (civil protection) και είναι Υπ. Διδάκτωρ Διαχείρισης Κρίσεων | Είναι απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Ασφάλειας και της Σχολής Εθνικής Άμυνας | Έχει ολοκληρώσει μετεκπαιδεύσεις στο ΕΚΠΑ και στο ΕΚΔΑ, με αντικείμενο τη διαχείριση φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών, καθώς και την εγκληματολογική ψυχολογία.

Ακολουθήστε την ασφαλιστική αγορά στο Google News