Τα προβλεπόμενα μέτρα παθητικής και ενεργητικής πυροπροστασίας

Του κ. Ιωάννη Σταμούλη*,
Μέλους του Δ.Σ. και του Τεχνικού Συμβουλίου της ΠΑΣΚΑΛ & ΣΤΡΑΤΗΣ Α.Ε.

Ι. Σταμούλης: Προστασία των κατοικιών από πυρκαγιά

Στη χώρα μας, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, οι πυρκαγιές που εκδηλώνονται σε χώρους κατοικιών αποτελούν το 11,6% του συνολικού αριθμού των αστικών πυρκαγιών. Το 2024 εκδηλώθηκαν συνολικά 3.766 πυρκαγιές σε κτήρια κατοικιών. Από αυτές, το 43,77% ήταν σε διαμερίσματα, το 32,81% σε μονοκατοικίες, το 15,37% σε διπλοκατοικίες, το 5,49% σε ακατοίκητα οικήματα και το υπόλοιπο (περί τα 2%) σε οικοδομές, τροχόσπιτα, σκηνές.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, οι πυρκαγιές σε κατοικίες αποτελούν έναν μεγάλο κίνδυνο στην καθημερινότητά μας, με ιδιαίτερα δυσμενή κατάληξη, τόσο σε ανθρώπινες απώλειες όσο και σε υλικές ζημιές. Οι περισσότερες από αυτές οφείλονται ξεκάθαρα στον συνδυασμό ελλιπών μέτρων πρόληψης και αμέλειας.

Στις συνηθισμένες αιτίες αυτών των πυρκαγιών περιλαμβάνονται: η απροσεξία κατά το μαγείρεμα ή η εγκατάλειψη του σκεύους σε αναμμένη κουζίνα, σε συνδυασμό με το μη καθαρισμένο φίλτρο του απορροφητήρα· τα βραχυκυκλώματα, τα υπερφορτωμένα πολύπριζα, τα φθαρμένα ηλεκτρικά καλώδια· η κακή χρήση φορητών θερμαντικών μέσων, η χρήση γυμνής φλόγας (κεριά – καντήλια), η επαφή εύφλεκτων υγρών με γυμνή φλόγα ή πυρακτωμένες επιφάνειες και το κάπνισμα. Μια ξεχωριστή «εποχική αιτία» αποτελεί ο χριστουγεννιάτικος ή εορταστικός στολισμός, με τη σύνθεση εύφλεκτων υλικών και ακατάλληλων φωτιστικών διακόσμων.

Τι προβλέπει το νομοθετικό πλαίσιο

Στα κτήρια με χρήση κατοικίας, με οικοδομική άδεια πριν την 17-2-1989, δεν υπάρχει ειδικό νομικό πλαίσιο για την πυροπροστασία τους, αλλά με σχετική εγκύκλιο του Πυροσβεστικού Σώματος προτείνονται μέτρα ενεργητικής και παθητικής πυροπροστασίας. Συγκεκριμένα:

Μέτρα παθητικής πυροπροστασίας
Στα μέτρα παθητικής πυροπροστασίας συνιστώνται κατασκευαστικές παρεμβάσεις, αναφορικά με την εγκατάσταση φυσικού ή τεχνικού εξαερισμού, διαφραγμάτων απαγωγής καπνού, χρήση αντιπυρικών υλικών στις εξωτερικές θερμομονώσεις – θερμοπροσόψεις και επάλειψη με αντιπυρικά υγρά ξύλινων εσωτερικών και εξωτερικών δομικών στοιχείων. Επίσης, συνιστάται η εγκατάσταση φωτισμού ασφαλείας και σήμανσης ασφαλείας στις οδεύσεις διαφυγής και τις εξόδους κινδύνου πολυκατοικιών με τέσσερις (4) ή περισσότερους ορόφους κύριας ή βοηθητικής χρήσης, καθώς και στους ανελκυστήρες μεταφοράς προσώπων, ανεξαρτήτως αριθμού ορόφων. Επίσης, συστήνεται η ανάρτηση διαγραμμάτων διαφυγής σε πολυκατοικίες, που η κύρια χρήση αυτών εξυπηρετείται από δύο (2) ή περισσότερα κλιμακοστάσια.

Μέτρα ενεργητικής πυροπροστασίας
Ως μέτρα ενεργητικής πυροπροστασίας συνιστώνται τα ακόλουθα:

Η τοποθέτηση, στους κοινόχρηστους χώρους, ενός (1) φορητού πυροσβεστήρα ανά όροφο κύριας ή βοηθητικής χρήσης, που να καλύπτει μικτή επιφάνεια 400 τ.μ. (διαφορετικά τοποθετούνται πρόσθετοι πυροσβεστήρες). Σε κάθε μονοκατοικία, ανεξαρτήτως εμβαδού, τοποθετείται ένας (1) φορητός πυροσβεστήρας.
Στους χώρους ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, όπως μετασχηματιστών μέσης ή υψηλής τάσης και λεβητοστασίων, τοποθετούνται τουλάχιστον δύο (2) φορητοί πυροσβεστήρες διοξειδίου του άνθρακα.
Άνωθεν των κεντρικών καυστήρων θέρμανσης στερεών ή υγρών καυσίμων και/ή λεβήτων με θερμική ισχύ ≤50 kW, τοποθετείται ένας αυτοδιεγειρόμενος πυροσβεστήρας οροφής.
Στον χώρο της κουζίνας, για την κατάσβεση πυρκαγιών κατηγορίας F (μαγειρικά έλαια – λίπη), τοποθετείται ένας (1) φορητός πυροσβεστήρας.
Σε πολυκατοικίες με έξι (6) ή περισσότερους ορόφους κύριας χρήσης, εγκαθίσταται χειροκίνητο σύστημα συναγερμού, με τα κομβία αναγγελίας να τοποθετούνται σε κάθε όροφο, στις κοινόχρηστες οδεύσεις πλησίον των κλιμακοστασίων.
Σε κτήρια κατοικιών με έξι (6) ή λιγότερους ορόφους κύριας χρήσης, στα υπνοδωμάτια, την κουζίνα και τις αποθήκες εμβαδού άνω των 20 τ.μ., δύναται να τοποθετούνται αυτόνομοι ανιχνευτές καπνού. Στα πάνω των 6 ορόφων εγκαθίσταται αυτόματο σύστημα πυρανίχνευσης. Εφόσον σε κατοικία διαμένει ΑΜΕΑ με πρόβλημα όρασης ή ακοής, επιπλέον της εγκατάστασης αυτόματου συστήματος πυρανίχνευσης, σύμφωνα με το πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 54, πρέπει να υπάρχουν κατάλληλες οπτικοακουστικές διατάξεις συναγερμού, σύμφωνα με το πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 54-23 και τις προδιαγραφές του κατασκευαστή.
Στην περίπτωση που χρησιμοποιούνται συσκευές παρασκευής φαγητού που λειτουργούν με υγραέριο ή φυσικό αέριο, ή/και σόμπες υγραερίου, τοποθετείται ένας (1) φορητός ανιχνευτής διαρροής αερίων καυσίμων.
Στις πολυκατοικίες ύψους άνω των 28 μ. και συνολική επιφάνεια ενός (1) ορόφου άνω των 500 τ.μ. εγκαθίσταται μόνιμο υδροδοτικό πυροσβεστικό δίκτυο.
Στους υπόγειους χώρους στάθμευσης οχημάτων εγκαθίσταται απλό υδροδοτικό πυροσβεστικό δίκτυο (πυροσβεστικό ερμάριο) και οι ισόγειοι ή υπέργειοι χώροι στάθμευσης, καθώς και οι υπαίθριοι χώροι αποθήκευσης καυστών υλικών, καλύπτονται από επαρκή αριθμό σημείων υδροληψίας, που διαθέτουν εύκαμπτους ελαστικούς σωλήνες μήκους έως είκοσι (20) m και διάμετρο τουλάχιστον 15 mm με ακροφύσιο.
Στους στεγασμένους χώρους αποθήκευσης υγρών καυσίμων, με συνολική χωρητικότητα άνω των 3 m3, ή εύφλεκτων υγρών (βοηθητικοί χώροι κατοικιών) και στους επικίνδυνους χώρους, εφόσον ενδείκνυται η χρήση νερού, εγκαθίσταται αυτόματο σύστημα καταιονισμού ύδατος.
Δέον να υπάρχει επαρκής αριθμός αντιπυρικών κουβερτών, ατομικών προσωπίδων με φίλτρο, καθώς και δύο (2) φανών χειρός και μπαταριών.

Στα κτήρια με χρήση κατοικίας με οικοδομική άδεια μετά την 17-2-1989, από νομοθετικής άποψης προβλέπονται μέτρα παθητικής πυροπροστασίας κατά το στάδιο της δόμησης, αλλά και μέτρα ενεργητικής πυροπροστασίας. Συγκεκριμένα:

Μέτρα παθητικής πυροπροστασίας
Στο πλαίσιο των μέτρων παθητικής πυροπροστασίας που απαιτούνται, περιλαμβάνονται η δημιουργία ξεχωριστού πυροπροστατευμένου φρεατίου για το κλιμακοστάσιο, πυροδιαμερισματοποίηση των χώρων σύμφωνα με τα τετραγωνικά μέτρα των ορόφων και των υπογείων και πυροδιαμερισματοποίηση των επικίνδυνων χώρων. Επίσης, απαιτείται φωτισμός ασφαλείας σε κτήρια με πέντε (5) ή περισσότερους ορόφους και σήμανση ασφαλείας σε κτήρια όπου υπάρχουν τουλάχιστον δύο εναλλακτικές οδεύσεις, με τις αντίστοιχες τελικές εξόδους.

Μέτρα ενεργητικής πυροπροστασίας
Ως μέτρα ενεργητικής πυροπροστασίας επιβάλλονται τα εξής:

Σε πολυκατοικίες με 6 έως 8 ορόφους και με εμβαδόν ορόφου μεγαλύτερο από 300 τ.μ., καθώς και σε αντίστοιχες με περισσότερους από 8 ορόφους, αλλά ανεξάρτητα από το εμβαδόν ορόφου, να τοποθετείται χειροκίνητο ηλεκτρικό σύστημα συναγερμού σε κοινόχρηστο χώρο κάθε ορόφου, εύκολα προσπελάσιμο από κάθε διαμέρισμα.
Σε κάθε κτήριο κατοικίας μέχρι 4 ορόφους και με εμβαδόν ορόφου μεγαλύτερο από 500 τ.μ., καθώς και σε όλα τα κτήρια με 5 ή περισσότερους ορόφους, τα λεβητοστάσια, οι αποθήκες καυσίμων και τα μηχανοστάσια πρέπει να είναι εξοπλισμένα με αυτόματο σύστημα πυρανίχνευσης και με φορητούς πυροσβεστήρες.
Στους χώρους ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, όπου υπάρχει πιθανότητα εκδήλωσης πυρκαγιάς, πρέπει να τοποθετούνται τουλάχιστον δύο φορητοί πυροσβεστήρες

Στα κτήρια με χρήση κατοικίας με οικοδομική άδεια μετά την έναρξη ισχύος του Π.Δ. 41/2018, προβλέπονται μέτρα παθητικής πυροπροστασίας κατά το στάδιο της δόμησης, αλλά και μέτρα ενεργητικής πυροπροστασίας. Συγκεκριμένα:

Μέτρα παθητικής πυροπροστασίας
Απαιτούνται μια σειρά από μέτρα παθητικής πυροπροστασίας, που έχουν να κάνουν με την πρόβλεψη πυροδιαμερισμάτων ανά χρήση, την ασφαλή όδευση διαφυγής και τη δημιουργία πυροπροστατευμένου κλιμακοστασίου. Επίσης, στις πολυκατοικίες, επιβάλλεται η εγκατάσταση φωτισμού ασφαλείας των οδεύσεων διαφυγής των κοινόχρηστων χώρων και των εξόδων κινδύνου, καθώς και η σήμανση ασφαλείας των οδεύσεων διαφυγής των κοινόχρηστων χώρων, των εξόδων κινδύνου και του πυροσβεστικού υλικού/εξοπλισμού.

Μέτρα ενεργητικής πυροπροστασίας
Ως μέτρα ενεργητικής πυροπροστασίας επιβάλλονται:

Η τοποθέτηση στους κοινόχρηστους χώρους ενός (1) φορητού πυροσβεστήρα ανά όροφο. Κάθε πυροσβεστήρας πρέπει να καλύπτει μικτή επιφάνεια 400 τ.μ., διαφορετικά τοποθετούνται πρόσθετοι πυροσβεστήρες. Επιβάλλεται η τοποθέτηση ενός φορητού πυροσβεστήρα σε κάθε μονοκατοικία, ανεξαρτήτως εμβαδού.
Η τοποθέτηση χειροκίνητου συστήματος συναγερμού, σε πολυκατοικίες με τρεις (3) ή περισσότερους ορόφους κύριας χρήσης. Τα κομβία αναγγελίας πρέπει να τοποθετούνται στις κοινόχρηστες οδεύσεις πλησίον των κλιμακοστασίων.
Η εγκατάσταση αυτόματου συστήματος πυρανίχνευσης. Κατ’ εξαίρεση, σε κτήρια κατοικιών με 3 ή λιγότερους ορόφους κύριας χρήσης, αντί του αυτόματου συστήματος πυρανίχνευσης είναι αποδεκτή η τοποθέτηση αυτόνομων πυρανιχνευτών, σύμφωνα με τις προδιαγραφές του κατασκευαστή, που θα καλύπτουν κατ’ ελάχιστον κάθε υπνοδωμάτιο και την κουζίνα.
Η εγκατάσταση μόνιμου υδροδοτικού πυροσβεστικού δικτύου στις πολυκατοικίες ύψους άνω των 28 μ.

*Ο κ. Ιωάννης Σταμούλης είναι Σύμβουλος – Μελετητής Πυρασφάλειας – Πολιτικής Προστασίας | ε.α. Αντιστράτηγος – Υπαρχηγός Π.Σ. | Κατέχει MSc education (civil protection) και είναι Υπ. Διδάκτωρ Διαχείρισης Κρίσεων | Είναι απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Ασφάλειας και της Σχολής Εθνικής Άμυνας | Έχει ολοκληρώσει μετεκπαιδεύσεις στο ΕΚΠΑ και στο ΕΚΔΑ, με αντικείμενο τη διαχείριση φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών, καθώς και την εγκληματολογική ψυχολογία.

Ακολουθήστε την ασφαλιστική αγορά στο Google News