Περί «Νοσταλγίας» – «Νόστος» και «Άλγος» – Τι είναι ο «Παντοτινισμός» (Editorial, Ιούλιος-Αύγουστος 2026)

Δεν γνωρίζω αν άλλα όντα, όπως ας πούμε τα αποδημητικά πτηνά, νιώθουν αυτό που με μία λέξη η ελληνική γλώσσα χαρακτηρίζει την έμφυτη τάση κάθε ανθρώπου.
Γιατί αυτή την «τάση» πρέπει να την ξεριζώσουμε;
Η όρεξη για γνώση δεν καθορίζεται από το συμφέρον. Αυτή η επιθυμία αποτελεί γενετικό στοιχείο που υπάρχει φύσει στον άνθρωπο.
Ο Αριστοτέλης ισχυρίζεται και υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος επιζητεί τη γνώση για τη γνώση.
Τα παραπάνω προκύπτουν από τους προβληματισμούς που μας γεννήθηκαν, με αφορμή τα όσα διαβάσαμε στο ΒΗΜΑ της 14ης Ιουνίου ε.έ., υπό τον τίτλο: «Γκράφτον Τάνερ: Τι είναι παντοτινισμός; Ένα όπλο κατά της νοσταλγίας…». (Συνέντευξη στον Κων/νο Τσαλακό).
… Οι “σερβιτόροι” της ρετρομανίας αποσκοπούν στο κέρδος! Και όμως, από το συναίσθημα της νοσταλγίας, καλλιεργώντας το, “βγαίνουν” χρήματα!
Κατά πόσον ισχύει ότι η νοσταλγία εμποδίζει τον άνθρωπο να προχωρήσει μπροστά;
Μήπως το συναίσθημα αυτό είναι μια ασθένεια, όπως οι Ελβετοί υποστήριξαν, ή μήπως είναι τέχνη ή τέχνασμα, που αποφέρει κέρδη;
Ο άνθρωπος αναζητά το παρελθόν.
Άραγε, η υπερπροσφορά νοσταλγίας επιφέρει και την απέχθεια προς αυτήν;
Κάποιοι θεωρούν την τεχνητή νοημοσύνη αποτελεσματικό εργαλείο για την υπερπροσφορά νοσταλγίας. Εδράζουν το επιχείρημά τους στη δυνατότητα της τεχνητής νοημοσύνης να “προσφέρει” ψηφιακή αθανασία.
Ιδού, λοιπόν, πεδίο δόξης λαμπρόν για τον Παντοτινισμό.
Ό,τι νιώθουμε ότι για πάντα υπάρχει μπορεί και διώχνει τη Νοσταλγία.
Ο Γράφτον Τάνερ είναι ένας Αμερικανός φιλόσοφος των Νέων Τεχνολογιών.
Μιλάει για το “foreverism”. Είναι ο όρος που έχει εισηγηθεί, για να περιγράψει την απόπειρα “εκσυγχρονισμού” του παρελθόντος.
«Κουράζουν τους καταναλωτές οι αναβιώσεις»!
Αν η κοινωνία συμπαθεί τη νοσταλγία, έχουμε εφεύρει τώρα νέα εργαλεία, ώστε να καταπολεμήσουμε αυτή την τάση και να ανοίξουμε τον δρόμο της προόδου, που απειλείται.
Μας απασχολεί η σχέση των «μορφωμένων» με τους «ειδικούς».
Ο Αριστοτέλης θεωρεί ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις –είναι, άραγε, μια τέτοια κι αυτή;–, ο ειδικός κρίνει λιγότερο εύστοχα από άλλους.
«Ο νοικοκύρης του σπιτιού μπορεί να κρίνει καλύτερα από τον αρχιτέκτονα».
Προϋπόθεση, το επίπεδο παιδείας.
Το πλήθος δεν πρέπει να είναι υπερβολικά «δουλόφρον» υποστηρίζει ο Σταγειρίτης.
Σε αυτό το μη υπερβολικά «δουλόφρον» κοινό, καταθέτουμε την ταπεινή δική μας υπεράσπιση της νοσταλγίας.
Δεν εμποδίζει η νοσταλγία την πρόοδο.
Αντίθετα, η πρόοδος χωρίς νοσταλγία καθίσταται τεχνητή, όπως ο μη γένοιτο και η νοημοσύνη.
Τέλος, για όσους, πολλούς ή λίγους, ενδιαφέρονται για τα θέματα αυτά, επιθυμούμε να σημειωθεί το ρηθέν από τον Wolfang Kullmann: «Κανείς δεν εξέθεσε πιο πειστικά από τον Αριστοτέλη τις ευκαιρίες και τους κινδύνους που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος στην πορεία του από τη Φύση προς τον Πολιτισμό».
Καλό Καλοκαίρι!
Δημήτρης Ρουχωτάς
Ακολουθήστε την ασφαλιστική αγορά στο Google News

