Του κ. Ιωάννη Σταμούλη,
Μέλους του Δ.Σ. και του Τεχνικού Συμβουλίου της ΠΑΣΚΑΛ & ΣΤΡΑΤΗΣ Α.Ε.

Ι. Σταμούλης: Η εύφλεκτη πλευρά της Ανακύκλωσης

Άλλος ένας νέος μεταποιητικός κλάδος έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας, με τη λειτουργία μεγάλων εγκαταστάσεων όπου συγκεντρώνονται, διαχωρίζονται, επεξεργάζονται και αποθηκεύονται σημαντικές ποσότητες ανακυκλώσιμων υλικών. Χαρτί, πλαστικά και μεταλλικά απόβλητα αποτελούν τον πυρήνα αυτής της δραστηριότητας.

Εγκαταστάσεις που συνεισφέρουν στην κυκλική οικονομία, μειώνουν με την ανακυκλωτική διαδικασία τα απορρίμματα, με ό,τι αυτό σημαίνει για το περιβάλλον, αλλά παράλληλα μπορούν οι ίδιες, αν δεν λάβουν τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας και πυροπροστασίας, να μετατραπούν σε υψηλές εστίες επικινδυνότητας.

Μια πυρκαγιά σε τέτοιες εγκαταστάσεις –και δυστυχώς το έχουμε δει να συμβαίνει αρκετές φορές στη χώρα μας–, παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κινδύνου. Η πυρκαγιά αποκτά γρήγορα μεγάλες διαστάσεις και για την κατάσβεσή της απαιτείται πολύωρη ή ακόμη και πολυήμερη πυροσβεστική επιχείρηση.

Στις εγκαταστάσεις με κύριο υλικό το χαρτί, δημιουργείται σημαντικό πυροθερμικό φορτίο, ιδιαίτερα όταν αποθηκεύεται σε μεγάλους σωρούς ή συμπιεσμένα δέματα. Ειδικά όταν η φωτιά διεισδύσει στο εσωτερικό της αποθηκευμένης μάζας, δυσχεραίνεται η πλήρης κατάσβεση με αυξημένο κίνδυνο αναζωπυρώσεων.

Στις εγκαταστάσεις με πλαστικά, ανάλογα και με το είδος και τη μορφή του υλικού, κοινό γνώρισμα είναι η ταχεία ανάπτυξη της πυρκαγιάς, η υψηλή έκλυση θερμότητας και η παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων πυκνού καπνού, που εκτός από τις δυσκολίες στην πυρόσβεση, δημιουργούν μεγάλους περιβαλλοντικούς και υγιεινολογικούς κινδύνους.

Στις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης μετάλλων, ο κίνδυνος συχνά δεν προέρχεται από το ίδιο το μέταλλο, αλλά από τα υλικά που το συνοδεύουν: πλαστικά, ελαστικά, υπολείμματα καυσίμων και λιπαντικών, ηλεκτρικός και ηλεκτρονικός εξοπλισμός και συσσωρευτές, με ιδιαίτερη επικινδυνότητα αν περιλαμβάνονται μπαταρίες ιόντων λιθίου. Όλα τα παραπάνω, απουσία σχετικών πρωτοκόλλων, αν μπουν στη ροή των αποβλήτων, η μηχανική καταπόνησή τους κατά τη μεταφορά, συμπίεση ή επεξεργασία μπορεί να αποτελέσουν πηγή ανάφλεξης μέσα σε ένα περιβάλλον με υψηλό πυροθερμικό φορτίο.

Δυστυχώς, η εμπειρία από παρόμοιες πυρκαγιές ήταν οδυνηρή. Πέρα από την πυρκαγιά, δημιουργείται ένα εκτεταμένο νέφος πυκνού καπνού – υγειονομική βόμβα για τον πληθυσμό που ήρθε σε επαφή. Η καύση μεγάλων ποσοτήτων πλαστικών, ελαστικών, ηλεκτρονικών αποβλήτων και άλλων σύνθετων υλικών μπορεί να απελευθερώσει σημαντικές ποσότητες καπνού, αιωρούμενων σωματιδίων και επικίνδυνων προϊόντων καύσης, επηρεάζοντας την ποιότητα του αέρα σε περιοχή πολύ μεγαλύτερη από τα όρια της εγκατάστασης.

Παράλληλα, οι μεγάλες ποσότητες νερού που χρησιμοποιούνται για την κατάσβεση μπορούν να παρασύρουν τέφρα, καύσιμα, έλαια, χημικά κατάλοιπα και προϊόντα καύσης, δημιουργώντας ανάγκη κατάλληλης υποδομής συγκράτησης των απορροών των νερών πυρόσβεσης, ώστε να μην καταλήξουν στο έδαφος, στο αποχετευτικό δίκτυο ή σε τυχόν επιφανειακά και υπόγεια ύδατα.

Τα περιστατικά αυτά δείχνουν ότι η πυρκαγιά μιας εγκατάστασης ανακύκλωσης δεν είναι αποκλειστικά πρόβλημα της ιδιοκτήτριας επιχείρησης στην οποία εκδηλώθηκε. Η ζημιά μπορεί να περιλαμβάνει πέρα από την καταστροφή κτηριακών και μηχανολογικών εγκαταστάσεων, και ένα σημαντικό κόστος απορρύπανσης, διαχείρισης μολυσμένων υδάτων και καταλοίπων, περιβαλλοντικής αποκατάστασης και πιθανών απαιτήσεων έναντι τρίτων.

Για την πυροπροστασία των εγκαταστάσεων αυτών, ανάλογα με τη χρήση, τη δραστηριότητα και το καθεστώς του κτηρίου, εφαρμόζονται οι διατάξεις του Π.Δ. 41/2018 για την πυροπροστασία κτηρίων, η 6/2018 Πυροσβεστική Διάταξη για εγκαταστάσεις που υπάγονται στη χρήση αποθήκευσης και η ΚΥΑ 136860/1673/Φ15/2018 για μεταποιητικές και συναφείς δραστηριότητες.

Για την αποσαφήνιση της εφαρμοζόμενης νομοθεσίας, ανάλογα με την κατάταξη της δραστηριότητας, εκδόθηκε σχετική εγκύκλιος του Αρχηγείου Πυροσβεστικού Σώματος, για τα «Συστήματα Περιβαλλοντικών Υποδομών» (υπ’ αριθ. 49408 οικ. Φ.701.2/5.10.2023).

Αυτό που είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για αυτές τις εγκαταστάσεις, πέρα του αν έχουν λάβει τα απαραίτητα μέτρα πυροπροστασίας, είναι η υπαίθρια συσσώρευση αποθηκευμένων υλικών.

Σε αυτό το σημείο πρέπει να εξετάζονται οι πραγματικές ποσότητες των αποθηκευμένων υλικών, το ύψος και ο όγκος των σωρών, οι μεταξύ τους αποστάσεις και οι ζώνες διαχωρισμού, η δυνατότητα πρόσβασης πυροσβεστικών οχημάτων, η επάρκεια και διάρκεια της υδροδότησης, η δυνατότητα έγκαιρης ανίχνευσης εκτός ωραρίου.

Εδώ έχει ιδιαίτερη βαρύτητα η εκτίμηση του πραγματικού κινδύνου και η ύπαρξη Σχεδίου Έκτατων Αναγκών, που να περιλαμβάνει το σύνολο των τρωτοτήτων, αλλά και να περιγράφει τις δράσεις και τις συνέργειες που θα υλοποιηθούν για την αποτροπή της εκδηλωθείσας πυρκαγιάς. Ιδιαίτερη σημασία έχει, επίσης, να προβλεφθεί όχι μόνο η τρωτότητα, εξαιτίας μιας πυρκαγιάς εντός της εγκατάστασης, αλλά και οι διαδικασίες για την αντιμετώπισή της όταν θα της μεταδοθεί εξωγενώς.

Προφανώς και αναδεικνύεται ως ζήτημα, ότι η πυρασφάλεια των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης πρέπει να αντιμετωπίζεται, τόσο από την ιδιοκτησία όσο και από τους τοπικούς φορείς πολιτικής προστασίας, με ολιστικό τρόπο προληπτικής πυροπροστασίας, επιχειρησιακής ετοιμότητας, περιβαλλοντικής προστασίας και με πρόβλεψη ασφαλιστικής διαχείρισης του κινδύνου.

Ακολουθήστε την ασφαλιστική αγορά στο Google News