Η ασφάλιση διακοπής εργασιών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί μία αρκετά διαδεδομένη κάλυψη σε διεθνές επίπεδο, ωστόσο, στην εγχώρια Ασφαλιστική Αγορά αφορά σε μία ανάγκη που ανέκυψε κατά τα τελευταία 20 χρόνια.

Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2020, πρακτικά το μονοπώλιο στην εγχώρια ηλεκτροπαραγωγή κατείχε η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (Δ.Ε.Η.), ενώ οι πρώτες ιδιωτικές πρωτοβουλίες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από μεμονωμένους παραγωγούς αφορούσαν αιολικά πάρκα και μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση φυσικού αερίου (συνδυασμένου ή απλού κύκλου), των οποίων η κατασκευή άρχισε στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι κατ’ επιλογή και συνήθη πρακτική, η Δ.Ε.Η. δεν ασφάλιζε τις εγκαταστάσεις και υποδομές της, ιδίως όσον αφορά σε θερμοηλεκτρικά εργοστάσια.

Με την έναρξη της ανάγκης ασφαλιστικής κάλυψης ιδιωτικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, η αγορά διαμόρφωσε προγράμματα, τα οποία αφορούσαν στην καθεμία μεμονωμένη μονάδα ενέργειας, αναλόγως του τύπου αυτής. Τα εν λόγω προγράμματα παρουσίασαν σημαντική επέκταση με την αύξηση των μονάδων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και κυρίως φωτοβολταϊκούς σταθμούς και αιολικά πάρκα, τα οποία παρουσίασαν ραγδαία ανάπτυξη μετά το 2008.

Η κάλυψη απώλειας κερδών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις, αναλόγως του τύπου του σταθμού παραγωγής και της συμφωνίας ένταξης στο δίκτυο. Οι ιδιωτικοί θερμοηλεκτρικοί σταθμοί εξ αρχής υπάγονταν σε διακριτές διατάξεις (αρχικά σχετιζόμενες με το κόστος αερίου και ακολούθως εντασσόμενες στην αγορά επόμενης ημέρας, ορισμένες φορές πλέον ενισχύσεων / δικαιωμάτων), οι οποίες έχουν μεταβληθεί αρκετές φορές και πλέον έχουν ενταχθεί πλήρως στο νέο μοντέλο διαχείρισης ενέργειας που σχετίζεται με τις ευρωπαϊκές επιταγές, υπό την ευρύτερη ονομασία Target Model. Οι εν λόγω μονάδες βασίζονται κατά κύριο λόγο στην αγορά της επόμενης ημέρας, ενώ συμπληρωματικές / δευτερογενείς προσόδους μπορεί να έχουν από πηγές εκκαθάρισης του χρηματιστηρίου ενέργειας. Αντίθετα, οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας – ΑΠΕ (Φωτοβολαϊκοί σταθμοί, αιολικά πάρκα, μικροί υδροηλεκτρικοί σταθμοί, μονάδες βιομάζας) αντιμετωπίζονταν παραδοσιακά ως προνομιούχοι τροφοδότες του δικτύου, υπό την έννοια ότι μπορούσαν να τροφοδοτούν το σύνολο της παραγωγής τους στις συμφωνημένες (μέχρι πρόσφατα πλήρως σταθερές) τιμές.

Η ανωτέρω προσέγγιση σταδιακά τείνει να μεταβληθεί και νεότερες μονάδες ΑΠΕ, ιδίως μεγάλου μεγέθους, υπάγονται απευθείας στην αγορά της επόμενης μέρας, όπως οι μεγάλες θερμοηλεκτρικές μονάδες. Αντιστοίχως, οι φωτοβολταϊκοί σταθμοί τύπου Net Metering εν τοις πράγμασι εντάσσονται έμμεσα σε αγορά μεταβλητών τιμών, μέσω του μηχανισμού συμψηφισμού με την καταναλούμενη ενέργεια. Το καθεστώς αρχικής ένταξης των παλαιότερων μονάδων στο δίκτυο δεν έχει μεταβληθεί, με αποτέλεσμα αυτές να αποζημιώνονται έναντι συγκεκριμένης τιμής μονάδος, η οποία, ιδίως για τις παλαιότερες εγκαταστάσεις, είναι ιδιαίτερα υψηλή.

Η σταδιακή υπαγωγή των μονάδων ΑΠΕ στο ευρύτερο πλαίσιο της αγοράς μεταβλητών τιμών καθιστά τον υπολογισμό των ασφαλιστέων αξιών διακοπής εργασιών πολύπλοκο και τη διαρκή παρακολούθηση των τάσεων αναγκαία. Ενώ οι παλαιότερης κατασκευής και υπαγωγής μονάδες διέθεταν σταθερή συμφωνηθείσα τιμή διάθεσης του συνόλου παραγωγής, η οποία καθιστούσε τον προσδιορισμό της ασφαλιστέας αξίας σχετικά απλή διαδικασία, νεότερες μονάδες, υπαγόμενες στην αγορά επόμενης ημέρας, απαιτούν τη διαμόρφωση ουσιώδους πλαισίου προϋπολογισμού, με σοβαρές προβλέψεις και δυναμική παρακολούθηση.

Ιδιαίτερο κεφάλαιο ως προς την ασφαλιστική αντιμετώπιση αποτελούν οι μονάδες Συμπαραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας και Θερμότητας (ΣΗΘ / ΣΗΘΥΑ), των οποίων η παραγωγή πρωτογενώς συναρτάται με τις ανάγκες της κύριας δραστηριότητας που υποστηρίζουν σε ανάγκες θερμικής παροχής. Ενώ το πεδίο εφαρμογής των μονάδων συμπαραγωγής είναι ευρύτατο, στην Ελλάδα εντοπίζονται κυρίως μονάδες ως τμήμα βιομηχανικών εγκαταστάσεων ή μεγάλων θερμοκηπίων. Το νομικό πλαίσιο σε σχέση με την τιμή ουσιαστικά επιδιώκει να παρέχει ένα σταθερό περιθώριο, αποβάλλοντας την επίδραση των μεταβολών στις τιμές αερίου, μέσω εφαρμογής των τιμών της αγοράς επόμενης ημέρας και διορθωτικές / συμπληρωματικές εκκαθαρίσεις μέσω των εμπλεκόμενων φορέων.

Κατά τα τελευταία έτη, παρατηρήθηκαν περιοδικές τάσεις ανισορροπίας του δικτύου, με περιστασιακή υπερβολική προσφορά και διαμορφούμενες εξαιρετικά χαμηλές τιμές (ακόμα και μηδενικές ή αρνητικές σε οριακό επίπεδο), οι οποίες ανάγκασαν τον λειτουργό του δικτύου να αποκόπτει κατά περιόδους, αναλόγως των αναγκών του, μονάδες ΑΠΕ ή και ολόκληρες γραμμές μονάδων. Δεδομένου του πρόσφατου της εφαρμογής των εν λόγω περικοπών, δεν θεωρούμε ότι μέχρι στιγμής είναι εφικτό να μοντελοποιηθεί η εξέλιξή τους και ο μοναδικός τρόπος υπολογισμού βασίζεται στα περιορισμένα ιστορικά στοιχεία.

Συνοψίζοντας τα προεκτεθέντα, σημειώνεται ότι η Ασφαλιστική Αγορά διαθέτει ευρεία τεχνογνωσία και επάρκεια προϊόντων, για να αντιμετωπίσει τις ανάγκες ασφάλισης διακοπής εργασιών εγκαταστάσεων ηλεκτροπαραγωγής. Ο προσδιορισμός των ασφαλιστέων αξιών (και αντιστοίχως των σχετικών ζημιών) μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να είναι σχετικά συγκεκριμένος και απλοϊκός, ωστόσο, η εξέλιξη της αγοράς ενέργειας θέτει διαρκώς νέες προκλήσεις που απαιτούν τεχνογνωσία και ειδίκευση για να αντιμετωπισθούν, τόσο σε τεχνικό όσο και σε ασφαλιστικό επίπεδο.

Ηλίας Γαλάνης,
Οικονομολόγος (AUEB), MSc Eng PM, FUEDI ELAE, Πραγματογνώμων,
Διευθύνων Σύμβουλος της ΠΑΣΚΑΛ & ΣΤΡΑΤΗΣ Α.Ε.

* O κ. Παναγιώτης Στρατής και τα μέλη της έμπειρης ομάδας του Γραφείου Πραγματογνωμόνων «ΠΑΣΚΑΛ & ΣΤΡΑΤΗΣ Α.Ε.» επιμελούνται τη σειρά άρθρων που “εγκαινιάζεται” σήμερα, προκειμένου να φωτιστεί ολόπλευρα η σημασία της ασφάλισης διακοπής εργασιών και απώλειας κερδών για τις επιχειρήσεις:
ΑΡΘΡΟ #1: Η Ασφάλιση Διακοπής Εργασιών και Απώλειας Ακαθάριστων Κερδών ως ανάγκη προστασίας των επιχειρήσεων.
ΑΡΘΡΟ #2: Η Ασφάλιση Διακοπής Εργασιών και Απώλειας Ακαθάριστων Κερδών – Ιστορικά Στοιχεία.
ΑΡΘΡΟ #3: Αντικείμενο και έκταση της Ασφαλιστικής Κάλυψης.
ΑΡΘΡΟ #4: Ορισμοί Ασφάλισης Απωλείας Ακαθαρίστων Κερδών.
ΑΡΘΡΟ #5: Προσδιορισμός Ασφαλιστικού Ποσού με την εφαρμογή των Ε.Λ.Π. από 01.01.2015.
ΑΡΘΡΟ #6: Εκτίμηση του προς ασφάλιση ποσού απώλειας ακαθάριστων κερδών.
ΑΡΘΡΟ #7: Απλό υπόδειγμα υπολογισμού ασφαλιστικού ποσού ακαθάριστου κέρδους.
ΑΡΘΡΟ #8: Εκτίμηση Ζημιάς από Διακοπή Εργασιών & Απώλειας Ακαθάριστων Κερδών λόγω πυρκαγιάς καλυπτόμενης από το ασφαλιστικό συμβόλαιο.
ΑΡΘΡΟ #9: Ιδιαίτεροι προβληματισμοί που ανακύπτουν κατά την ανάληψη κινδύνου και εκτίμηση ζημιάς διακοπής εργασιών και απώλειας ακαθάριστων κερδών.
ΑΡΘΡΟ #10: Β’ ΜΕΡΟΣ – Ιδιαίτεροι προβληματισμοί που ανακύπτουν κατά την ανάληψη κινδύνου και εκτίμηση ζημιάς διακοπής εργασιών και απώλειας ακαθάριστων κερδών.
ΑΡΘΡΟ #11: Ιδιαίτερα στοιχεία που λαμβάνονται υπ’ όψιν κατά την ασφάλιση διακοπής εργασιών και απώλειας ακαθάριστων κερδών.
ΑΡΘΡΟ #12: Η κάλυψη Διακοπής Εργασιών στο πλαίσιο Τεχνικών Ασφαλίσεων.
ΑΡΘΡΟ #13: Παράγοντα ενεργοποίησης του συμβολαίου ακαθάριστων κερδών δεν αποτελεί μόνο η επίπλευση καλυπτόμενου κίνδυνου αλλά και η πρόκληση υλικών ζημιών στην ασφαλιζόμενη εγκατάσταση.
ΑΡΘΡΟ #14: Επεκτάσεις ασφαλιστικής κάλυψης επιχειρήσεων και ενεργοποίηση του ασφαλιστήριου συμβολαίου πέραν της κύριας ασφάλισης διακοπής εργασιών & απώλειας ακαθάριστων κερδών.
ΑΡΘΡΟ #15: Ενεργοποίηση του ασφαλιστηρίου συμβολαίου διακοπής εργασιών, έπειτα από επέλευση ζημιογόνου γεγονότος σε προμηθευτή, πελάτη και περιουσία της επιχείρησης εκτός ασφαλισμένων εγκαταστάσεων.
ΑΡΘΡΟ #16: Ενεργοποίηση του ασφαλιστηρίου συμβολαίου διακοπής εργασιών με επέκταση ασφαλιστικής κάλυψης, λόγω αδυναμίας πρόσβασης και απώλειας ελκυστικότητας.