ΤτΕ: Ανθεκτική αλλά με αδυναμίες η ασφαλιστική αγορά

Από το εποπτικό έργο της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) κατά το 2025, όπως αυτό αποτυπώνεται στην Έκθεση Δραστηριοτήτων Προληπτικής Εποπτείας και Εξυγίανσης, προκύπτει ότι θετικές εξελίξεις καταγράφηκαν για το σύνολο των εποπτευόμενων ιδρυμάτων, μεταξύ των οποίων και εκείνων της επαγγελματικής και ιδιωτικής ασφάλισης.

Ειδικότερα για την ασφαλιστική αγορά στην Έκθεση, επισημαίνονται μεταξύ άλλων τα εξής:

Οι εποπτευόμενες ασφαλιστικές επιχειρήσεις κατά το έτος 2025

Το 2025, στην ελληνική αγορά ιδιωτικής ασφάλισης λειτούργησαν 34 ασφαλιστικές επιχειρήσεις με έδρα την Ελλάδα, οι οποίες κατηγοριοποιούνται βάσει της άδειας λειτουργίας και των ασφαλιστικών τους εργασιών, ως εξής:

– 2 επιχειρήσεις ασφαλίσεων ζωής,
– 19 επιχειρήσεις ασφαλίσεων κατά ζημιών και
– 13 επιχειρήσεις που ασκούν ταυτόχρονα δραστηριότητες ασφαλίσεων ζωής και ασφαλίσεων κατά ζημιών – συμπεριλαμβάνονται επιχειρήσεις του κλάδου ζωής που, εκ των ασφαλίσεων κατά ζημιών, ασκούν αποκλειστικά αυτές των κλάδων “Ατυχήματα” και “Ασθένειες”.

Από τις ως άνω 34 ασφαλιστικές επιχειρήσεις, οι 31 λειτουργούν και εποπτεύονται σύμφωνα με την ευρωπαϊκή Οδηγία Φερεγγυότητα ΙΙ (Solvency II), που εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ από 01.01.2016, ενώ οι 3 εξαιρούνται, λόγω μεγέθους, από την εφαρμογή πλήθους εποπτικών απαιτήσεων που άπτονται και των τριών βασικών πυλώνων της Φερεγγυότητας ΙΙ44. Εκ των 31 ασφαλιστικών επιχειρήσεων που υπόκεινται στις διατάξεις της Φερεγγυότητας ΙΙ, οι 11 ανήκουν σε ασφαλιστικούς ομίλους με έδρα στο εξωτερικό, οι 7 σε ασφαλιστικούς ομίλους που υπόκεινται στην εποπτεία της Τράπεζας της Ελλάδος και οι υπόλοιπες 13 δεν ανήκουν σε κάποιο ασφαλιστικό όμιλο με έδρα στην ΕΕ.

Παρά τις γεωπολιτικές εξελίξεις και το διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, κατά το 2025, η ελληνική ασφαλιστική αγορά διατήρησε την κεφαλαιακή της επάρκεια και τα ίδια κεφάλαια παρέμειναν στα ίδια επίπεδα με το προηγούμενο έτος. Παράλληλα, ο ασφαλιστικός κλάδος διαχειρίστηκε με επιτυχία το αυξανόμενο κόστος αποζημιώσεων και λειτουργίας καθώς και την αυξανόμενη συχνότητα εμφάνισης έντονων κλιματικών φαινομένων, επιβεβαιώνοντας την ανθεκτικότητα των επιχειρηματικών μοντέλων των ασφαλιστικών επιχειρήσεων. Επιπλέον, καταγράφηκε αύξηση στην παραγωγή ακαθάριστων εγγεγραμμένων ασφαλίστρων ζωής των εποπτευόμενων από την Τράπεζα της Ελλάδος ασφαλιστικών επιχειρήσεων, κυρίως λόγω της ενίσχυσης των ασφαλιστικών συμβάσεων που συνδέονται με επενδύσεις. Αύξηση παρατηρήθηκε και στις ασφαλίσεις κατά ζημιών, κυρίως λόγω αύξησης των ακαθάριστων εγγεγραμμένων ασφαλίστρων στις ασφαλίσεις αστικής ευθύνης χερσαίων οχημάτων, στις ασφαλίσεις πυρός και στις ασφαλίσεις νοσοκομειακών εξόδων. Το σύνολο του ενεργητικού των ασφαλιστικών επιχειρήσεων αυξήθηκε σε σχέση με πέρυσι, με σημαντικό μέρος των επενδύσεων να παραμένει τοποθετημένο σε κρατικά και σε εταιρικά ομόλογα υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης.

Η Εποπτεία

Η Τράπεζα της Ελλάδος ασκεί την εποπτεία των ασφαλιστικών επιχειρήσεων, των ΤΕΑ και των ασφαλιστικών διαμεσολαβητών συνδυάζοντας δράσεις εξ αποστάσεως εποπτείας (off-site supervision) και επιτόπιων ελέγχων στην έδρα του εκάστοτε εποπτευόμενου (on-site inspections).

Εποπτεία (Αντ)ασφαλιστικών Επιχειρήσεων – Eξ αποστάσεως εποπτεία (off–site supervision)

Η παρακολούθηση της κεφαλαιακής επάρκειας και της ποιότητας των ιδίων κεφαλαίων, καθώς και η αξιολόγηση του προφίλ κινδύνου των ασφαλιστικών επιχειρήσεων, αποτέλεσαν βασικό άξονα της προληπτικής εποπτείας της Τράπεζας της Ελλάδος. Στο πλαίσιο αυτό, οι εποπτικές δράσεις επικεντρώθηκαν στη χρηματοοικονομική κατάσταση και τη φερεγγυότητα των ασφαλιστικών επιχειρήσεων, την επάρκεια των τεχνικών προβλέψεων και την ποιότητα και επιλεξιμότητα των ιδίων κεφαλαίων. Παράλληλα, έμφαση δόθηκε στην ανάλυση του επενδυτικού κινδύνου για τις μεγάλες εταιρείες, στην επισκόπηση αντασφαλιστικών συμβάσεων ως προς την αξιολόγηση των μηχανισμών μεταφοράς κινδύνου καθώς και στην εποπτεία της εφαρμογής των αρχών ορθής εταιρικής διακυβέρνησης.

Ειδικότερα, η Τράπεζα της Ελλάδος:

• Καθόρισε προγράμματα διορθωτικών ενεργειών για την αντιμετώπιση των ευρημάτων των επιτόπιων ελέγχων που διενεργήθηκαν σε ασφαλιστικές επιχειρήσεις ιδίως ως προς τις διαδικασίες υπολογισμού των τεχνικών προβλέψεων και την εταιρική διακυβέρνηση και παρακολούθησε την υλοποίηση των μέτρων που ανέλαβαν οι διοικήσεις των εποπτευόμενων επιχειρήσεων προκειμένου για τη συμμόρφωση των επιχειρήσεων με το κανονιστικό και εποπτικό πλαίσιο.
• Διενήργησε επισκόπηση συμφωνιών αντασφάλισης στο πλαίσιο της εποπτικής αξιολόγησης των μηχανισμών μεταφοράς κινδύνου (risk transfer), εξετάζοντας την αποτελεσματικότητα της μεταφοράς κινδύνου υπό σενάρια ζημίας και την οικονομική επίπτωση των σχετικών συμβάσεων. Αξιολόγησε την ορθότητα των παραμέτρων λογιστικής και εποπτικής απεικόνισης και ενσωμάτωσης στην Κεφαλαιακή Απαίτηση Φερεγγυότητας (Solvency Capital Requirement) και παράλληλα ανέλυσε ζητήματα διακυβέρνησης, με έμφαση στην επάρκεια της αναλογιστικής και διοικητικής πληροφόρησης και τη συμμόρφωση με τα εγκεκριμένα όρια ανοχής κινδύνου.
• Εξέτασε στοιχεία ενεργητικού και συναλλαγές ασφαλιστικών επιχειρήσεων, στο πλαίσιο
• της αξιολόγησης της διαθεσιμότητας και επιλεξιμότητας των ιδίων κεφαλαίων, με έμφαση στον εντοπισμό βαρών ή εξαρτήσεων που περιορίζουν την ικανότητα απορρόφησης ζημιών και όπου διαπιστώθηκαν περιορισμοί, ζητήθηκε η αντίστοιχη προσαρμογή των ιδίων κεφαλαίων και των εποπτικών αναφορών.
• Ανέλυσε το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο μεγάλων ασφαλιστικών επιχειρήσεων, με έμφαση στον κίνδυνο αγοράς, την πιστωτική ποιότητα, τη συγκέντρωση εκδοτών, την έκθεση ανά χώρα και τη συνολική δομή του χαρτοφυλακίου τους.
• Διενήργησε εξέταση του χαρτοφυλακίου υγείας επιλεγμένων ασφαλιστικών επιχειρήσεων ως προς την εφαρμογή των διατάξεων του θεσμικού πλαισίου για τη διακυβέρνηση, την ανάληψη και διαχείριση κινδύνων, τον υπολογισμό των τεχνικών προβλέψεων και των κεφαλαιακών απαιτήσεων και τις πρακτικές μετριασμού κινδύνων στα χαρτοφυλάκια υγείας.
• Ανέπτυξε εργαλείο βαθμολόγησης του επιπέδου κλιματικών κινδύνων, με στόχο την αποτύπωση του επιπέδου συμμόρφωσης των επιχειρήσεων με τις εποπτικές απαιτήσεις και την ανάδειξη αδυναμιών, ιδίως ως προς την αναγνώριση και αξιολόγηση των κλιματικών κινδύνων, τη χάραξη στρατηγικής και τη χρήση κατάλληλων εργαλείων διαχείρισής τους.__
• Ανέπτυξε εργαλείο ποσοτικοποίησης και αξιολόγησης του κινδύνου αναντιστοιχίας ληκτότητας ενεργητικού-παθητικού (ALM risk, duration mismatch), με στόχο την αποτίμηση της έκθεσης των ασφαλιστικών επιχειρήσεων στους κινδύνους επιτοκίου και ρευστότητας και τη διασφάλιση της επάρκειας των περιουσιακών στοιχείων για την κάλυψη των μελλοντικών υποχρεώσεων.
• Διοργάνωσε διμερείς συναντήσεις με τις Διοικήσεις του συνόλου των εποπτευομένων ασφαλιστικών επιχειρήσεων με θέμα τη σκοπούμενη στρατηγική τους (Strategy Days), εστιάζοντας στην προσαρμοστικότητα των επιχειρηματικών μοντέλων στις προκλήσεις του μακροοικονομικού και επιχειρηματικού περιβάλλοντος.
• Διεκπεραίωσε αιτήματα χορήγησης και επέκτασης αδειών λειτουργίας, απόκτησης ή αύξησης ειδικών συμμετοχών, καθώς και εταιρικών μεταβολών ασφαλιστικών επιχειρήσεων, όπως αυξήσεις ή μειώσεις μετοχικού κεφαλαίου, μεταβιβάσεις χαρτοφυλακίων και τροποποιήσεις καταστατικών, σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο.
• Συνεργάστηκε με τις εποπτικές αρχές των άλλων κρατών-μελών της ΕΕ, κυρίως μέσω του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εποπτικών Αρχών, υπό τον συντονισμό της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (European Insurance and Occupational Pensions Authority – EIOPA).
• Συμμετείχε σε 14 Κολλέγια Εποπτών ευρωπαϊκών ασφαλιστικών ομίλων που έχουν θυγατρικές στην Ελλάδα και διοργάνωσε αντίστοιχα ένα Κολλέγιο για όμιλο με έδρα την Ελλάδα. Στο πλαίσιο των εργασιών Κολλεγίου Εποπτών συμμετείχε σε κοινή εποπτική επίσκεψη (joint supervisory visit) σε θυγατρική ομίλου στην Ελλάδα για την αξιολόγηση της στρατηγικής, των επιχειρηματικών εξελίξεων και των βασικών κινδύνων, με τα σχετικά συμπεράσματα να κοινοποιούνται και να παρακολουθούνται στο πλαίσιο των εργασιών του Κολλεγίου. Παράλληλα, διατήρησε τακτική ανταλλαγή εποπτικών πληροφοριών με τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές για ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος, ιδίως σε θέματα καταλληλότητας και αξιοπιστίας μελών διοίκησης ασφαλιστικών επιχειρήσεων.

Επιτόπιοι έλεγχοι (on-site inspections)

Εντός του 2025 ξεκίνησαν επτά έλεγχοι σε ασφαλιστικές επιχειρήσεις. Οι έλεγχοι αξιολόγησαν το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων, τη διαχείριση και λειτουργικότητα των αντασφαλιστικών συμβάσεων, τις γενικές απαιτήσεις εταιρικής διακυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένου του συστήματος εσωτερικού ελέγχου, καθώς και της διαχείρισης κινδύνων τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ).

Οι έλεγχοι παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα ανά περιοχή κινδύνου.

Διαπιστώθηκαν αδυναμίες στις εξής περιοχές:

α) στο πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης, κυρίως ως προς τον βαθμό εμπλοκής και την επάρκεια τεκμηρίωσης των αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου και των επιτροπών του,

β) στην ενσωμάτωση της διαδικασίας Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνου και Φερεγγυότητας καθώς και του πλαισίου διάθεσης ανάληψης κινδύνου (risk appetite) στον στρατηγικό σχεδιασμό και στη λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων, και

γ) στη λειτουργία του συστήματος διαχείρισης κινδύνων, συμπεριλαμβανομένων θεμάτων που αφορούν τη διακυβέρνηση ανάληψης ασφαλιστικών κινδύνων και τον καθορισμό και παρακολούθηση ορίων ανοχής για βασικές κατηγορίες κινδύνου.

Όσον αφορά τους κινδύνους ΤΠΕ, διαπιστώθηκαν αδυναμίες στις εξής περιοχές:

α) στην αναγνώριση κινδύνων ΤΠΕ από τη 2η γραμμή άμυνας και την παρακολούθηση χρονοδιαγραμμάτων υλοποίησης διορθωτικών ενεργειών,

β) στην απουσία εξειδικευμένων ελέγχων ΤΠΕ από την 3η γραμμή άμυνας και αδυναμίες στην παρακολούθηση υλοποίησης εκκρεμών ευρημάτων και

γ) στη διαχείριση δικαιωμάτων πρόσβασης χρηστών και λογαριασμών με προνομιακά δικαιώματα.

Εποπτεία Επιχειρηματικών Πρακτικών των Παραγωγών και Διανομέων Ασφαλιστικών Προϊόντων

Η Τράπεζα της Ελλάδος είναι αρμόδια να εποπτεύει τις πρακτικές της ασφαλιστικής αγοράς έναντι των ασφαλισμένων, σε δύο επίπεδα.

Πρώτον, ελέγχει τους παραγωγούς ασφαλιστικών προϊόντων ως προς τη συμμόρφωσή τους με τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν μέσω ασφαλιστικών συμβάσεων.

Δεύτερον, ελέγχει τους διανομείς ασφαλιστικών προϊόντων (ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές) ως προς την τήρηση της νομοθεσίας αναφορικά με τη διανομή και τους κανόνες δεοντολογίας κατά την πώληση των ασφαλιστικών προϊόντων.

Κατά τη διάρκεια του έτους 2025 αξιοποιήθηκαν εποπτικά εργαλεία κινδυνοκεντρικής προσέγγισης με στόχο τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των πλέον πιθανών κινδύνων στο σύνολο της αγοράς. Στο πλαίσιο αυτό, η Τράπεζα της Ελλάδος διενέργησε επιτόπιους και απομακρυσμένους ελέγχους, σε ασφαλιστικές επιχειρήσεις με διασυνοριακή δραστηριότητα στην Ελλάδα και σε ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές. Οι έλεγχοι επικεντρώθηκαν κυρίως στην προσυμβατική ενημέρωση που παρείχαν στους υποψήφιους ασφαλισμένους.

Πιο συγκεκριμένα, κατά το 2025, η Τράπεζα της Ελλάδος:

• Αξιολόγησε και ενέκρινε τα σεμινάρια επαγγελματικής εκπαίδευσης των ασφαλιστικών διαμεσολαβητών τα οποία θα διενεργηθούν το έτος 2026, με δεδομένη την υποχρέωση διά βίου εκπαίδευσής τους για τουλάχιστον 15 ώρες κατ’ έτος.
• Διαχειρίστηκε ερωτήματα των ασφαλιστικών διαμεσολαβητών σχετικά με την εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου και τις εν γένει υποχρεώσεις άσκησης της δραστηριότητας διανομής ασφαλιστικών προϊόντων.
• Διερεύνησε καταγγελίες που υποβλήθηκαν κατά παραγωγών και κατά διανομέων ασφαλιστικών προϊόντων, και ανταποκρίθηκε ανάλογα (με αποστολή απάντησης προς τους καταγγέλλοντες και με επιβολή των κατά νόμο προβλεπόμενων κυρώσεων στις περιπτώσεις που διαπιστώθηκε παράβαση της ασφαλιστικής νομοθεσίας).
• Απέστειλε συστάσεις σε εποπτευόμενα πρόσωπα (ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές) για την υλοποίηση απαραίτητων διορθωτικών ενεργειών.
• Ενσωμάτωσε στις διαδικασίες της τα προβλεπόμενα στο άρθρο 45 του ν. 4583/2018, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 76 του ν. 5193/2025, σχετικά με τη λήψη και διαχείριση αναφορών παραβάσεων κατά τη διανομή ασφαλιστικών προϊόντων (whistleblowing).
• Συμμετείχε μέσω στελεχών της σε ομάδες εργασίας της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων εξετάζοντας συγκεκριμένες θεματικές περιοχές οι οποίες στοχεύουν στην προστασία των ασφαλισμένων και τη σταθερότητα της ασφαλιστικής αγοράς.
• Συμμετείχε στη διαδικασία ανταλλαγής πληροφοριών με τις εποπτικές αρχές άλλων κρατών-μελών της ΕΕ σχετικά με τη λειτουργία των παραγωγών και των διανομέων των ασφαλιστικών προϊόντων που δραστηριοποιούνται διασυνοριακά (είτε μέσω υποκαταστήματος είτε με καθεστώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών).

Με βάση το ετήσιο πρόγραμμα επιτόπιων ελέγχων για το 2025 ξεκίνησε ένας έλεγχος σε διανομέα ασφαλιστικών προϊόντων (ασφαλιστικό διαμεσολαβητή). Παράλληλα, εντός του 2025 ολοκληρώθηκαν τρεις έλεγχοι, οι οποίοι είχαν ξεκινήσει το 2024, στο πλαίσιο του προγράμματος ελέγχων που είχε καταρτιστεί για το εν λόγω έτος. Το αντικείμενο των ελέγχων αφορούσε την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη νομοθεσία για τη διανομή ασφαλιστικών προϊόντων.

Σχετικά με τα ευρήματα που προέκυψαν από τους ανωτέρω ελέγχους, εντοπίστηκαν αδυναμίες:

α) στον συντονισμό ασφαλιστικών πρακτόρων, λόγω απουσίας επίβλεψης του έργου τους και έλλειψης έγγραφων συμβάσεων με ασφαλιστικές επιχειρήσεις,

β) στη συμμόρφωση με τις κανονιστικές απαιτήσεις σχετικά με την απαγόρευση συνεργασιών μεταξύ προσώπων με ασυμβίβαστες ιδιότητες και συνεργασιών με ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές που δεν διαθέτουν την απαιτούμενη άδεια διανομής, και

γ) στη διαδικασία προσυμβατικής ενημέρωσης και παροχής συμβουλής για ασφαλιστικά και επενδυτικά προϊόντα.

---

Ακολουθήστε την ασφαλιστική αγορά στο Google News