Η τελευταία έκδοση «sigma» του Swiss Re Institute καταγράφει την κυρίαρχη συμβολή δευτερευόντων κινδύνων¹ στην αύξηση των απαιτήσεων αποζημίωσης (σε αυτούς οφείλεται το 92% των συνολικών ασφαλισμένων ζημιών) και υπογραμμίζει την ανάγκη για καλά σχεδιασμένα μέτρα προσαρμογής και μετριασμού των κινδύνων – μόνον έτσι θα διατηρηθεί η ασφαλισιμότητα μακροπρόθεσμα και θα μειωθεί το κενό προστασίας.

Οι ασφαλισμένες ζημιές από φυσικές καταστροφές το 2025 ανήλθαν συνολικά σε $107 δισ. Οι δευτερεύοντες κίνδυνοι –μεταξύ των οποίων οι πυρκαγιές, οι σοβαρές καταιγίδες και οι πλημμύρες– ήταν εκείνοι που κυριάρχησαν: Οι πυρκαγιές στο Λος Άντζελες, με συνολικές ασφαλισμένες ζημιές-ρεκόρ ύψους περίπου $40 δισ., ήταν το πιο δαπανηρό περιστατικό πυρκαγιών που κατέγραψε η sigma. Οι ζημιές από τις σφοδρές καταιγίδες παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα, φτάνοντας τα $51 δισ. και αναδεικνύοντας το 2025 ως το τρίτο πιο δαπανηρό έτος, μετά το 2023 και το 2024 (σε τιμές του 2025). Αντίθετα, το 2025 δεν σημειώθηκαν σημαντικοί τυφώνες στις ΗΠΑ, ενώ οι παγκόσμιες ασφαλισμένες ζημιές που σχετίζονταν με πλημμύρες ήταν πολύ κάτω από τον μέσο όρο – στα $3,4 δισ., σε σύγκριση με τον προηγούμενο 5ετή μέσο όρο των $15,4 δισ.

Ωστόσο, όπως σημειώνει ο κ. Balz Grollimund, επικεφαλής του τμήματος καταστροφικών κινδύνων της Swiss Re, «οι ζημιές από φυσικές καταστροφές που παρατηρήθηκαν το 2025 και ήταν χαμηλότερες από τον μέσο όρο αποτελούν αποτέλεσμα ευνοϊκών διακυμάνσεων και όχι μείωσης του υποκείμενου κινδύνου. Εάν οι ζημιές επανέλθουν στα κανονικά μακροπρόθεσμα επίπεδα, ενδέχεται να ανέλθουν συνολικά στα $148 δισ. το 2026». Μάλιστα, η προσομοίωση που “έτρεξε” η Swiss Re με ένα σενάριο μέγιστων ζημιών, δείχνει ότι οι ασφαλισμένες ζημιές θα μπορούσαν να ανέλθουν ακόμη και σε περίπου $320 δισ. το 2026.

Τα στοιχεία του Swiss Re Institute δείχνουν ότι, μακροπρόθεσμα, η τάση αύξησης των παγκόσμιων ασφαλισμένων ζημιών από φυσικές καταστροφές, κατά μέσο όρο 5%-7% ετησίως σε πραγματικούς όρους, παραμένει αμετάβλητη.

Η αύξηση της έκθεσης –περισσότερα σπίτια, επιχειρήσεις και υποδομές σε κίνδυνο, ως αποτέλεσμα της αστικοποίησης και της οικονομικής ανάπτυξης– ευθύνεται για το μεγαλύτερο μέρος αυτής της επιδείνωσης. Η μεγαλύτερη διείσδυση των ασφαλίσεων συνεπάγεται περισσότερες ζημιές που καλύπτονται ασφαλιστικά, ενώ η αύξηση των τιμών επηρεάζει, επίσης, το κόστος αποκατάστασης μετά από καταστροφές.

«Το μεγαλύτερο μέρος της μακροπρόθεσμης αύξησης των ζημιών οφείλεται σε μια απλή πραγματικότητα: κατασκευάζονται ακίνητα μεγαλύτερης αξίας σε περιοχές που διατρέχουν κίνδυνο, ενώ το κόστος αποκατάστασης έχει αυξηθεί. Ταυτόχρονα, η ανάλυση της sigma δείχνει ότι, για ορισμένους κινδύνους και περιοχές, οι απειλές και η ευπάθεια εξελίσσονται ταχύτερα από ό,τι η έκθεση από μόνη της», επισημαίνει ο κ. Jérôme Jean Haegeli, Διευθυντής του Swiss Re Institute και Επικεφαλής Οικονομολόγος του Ομίλου.

Η διόγκωση των ζημιών δεν εξηγείται μόνον από την αύξηση της έκθεσης

Σύμφωνα με τα στοιχεία της sigma για τις ασφαλισμένες ζημιές μεταξύ 1970 και 2025, η αύξηση της έκθεσης εξηγεί περισσότερο από το 80% της μακροπρόθεσμης αύξησης των ασφαλισμένων ζημιών που σχετίζονται με τις καιρικές συνθήκες, παγκοσμίως.

Στη Βόρεια Αμερική, η αύξηση οφείλεται κυρίως στις πυρκαγιές και τις σφοδρές καταιγίδες – με τις ασφαλισμένες ζημιές από πυρκαγιές να διογκώνονται με ετήσιο ρυθμό 14%. Στην Ευρώπη, πάνω από το ήμισυ της αύξησης των ασφαλισμένων ζημιών οφείλεται στις σφοδρές καταιγίδες, οι οποίες πληθαίνουν με εκτιμώμενο ετήσιο ρυθμό 10%. Στην Ασία, η αύξηση των δευτερευόντων κινδύνων κυριαρχείται από τις πλημμύρες, ενώ στην Ωκεανία/Αυστραλία κατανέμεται πιο ομοιόμορφα μεταξύ σφοδρών καταιγίδων και πλημμυρών, με μικρότερη επίδραση από τις πυρκαγιές.

Οι τροπικοί κυκλώνες εξακολουθούν να αποτελούν τον σημαντικότερο παράγοντα που συμβάλλει στο συνολικό μακροπρόθεσμο μέσο ετήσιο επίπεδο ζημιών, ενώ οι σφοδρές καταιγίδες αποτελούν μεμονωμένα τον σημαντικότερο παράγοντα αύξησης των ασφαλισμένων ζημιών ιστορικά (συμμετοχή 38%). Οι πυρκαγιές, παρά τους υψηλότερους ρυθμούς αύξησης, συνεισφέρουν περίπου 20%, λόγω των χαμηλότερων ιστορικά επιπέδων ζημιών. Οι πλημμύρες αντιπροσωπεύουν περίπου το 10% της παγκόσμιας αύξησης των ασφαλισμένων ζημιών.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί της Swiss Re, σε ορισμένες περιπτώσεις, η έκθεση από μόνη της δεν αρκεί πλέον για να εξηγήσει τον ρυθμό αύξησης των ζημιών, καθώς η επιδείνωση των κινδύνων και η μεταβαλλόμενη ευπάθεια αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία σε ορισμένες περιοχές και για συγκεκριμένους κινδύνους.

Στη Βόρεια Αμερική, η επιμήκυνση της περιόδου των πυρκαγιών και οι μακροπρόθεσμες αλλαγές στα μοτίβα θερμοκρασίας και βροχόπτωσης συμβάλλουν στην αύξηση της απειλής για ζημιές από πυρκαγιές. Στην Ευρώπη, όπου οι ασφαλισμένες ζημιές από σφοδρές καταιγίδες αυξάνονται με τον ταχύτερο ρυθμό, λιγότερο από το ήμισυ της παρατηρούμενης κλιμάκωσης μπορεί να εξηγηθεί μόνον από την αύξηση της έκθεσης. Αυτό υποδηλώνει την ύπαρξη πρόσθετων παραγόντων, όπως η μεταβολή των χαρακτηριστικών των καταιγίδων και η μεταβολή της ευπάθειας.

Τα $220 δισ. οικονομικές απώλειες αυξάνουν τις ανησυχίες για το κενό προστασίας

Οι συνολικές οικονομικές απώλειες από φυσικές καταστροφές παγκοσμίως ανήλθαν σε $220 δισ. το 2025 (βλ. πίνακα 1), εκ των οποίων περίπου το 49% ήταν ασφαλισμένο – το υψηλότερο ποσοστό στα αρχεία της sigma και μια σαφής ένδειξη ότι ο ασφαλιστικός κλάδος συμβάλλει στην αντιμετώπιση του παγκόσμιου κενού προστασίας. Ωστόσο, αυτό το κενό παραμένει ιδιαίτερα μεγάλο στις αναδυόμενες οικονομίες, όπου το 80%–90% των ζημιών από καταστροφές συνήθως δεν είναι ασφαλισμένες, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να συνδυαστεί η μεγαλύτερη προσαρμογή και η καλύτερη διαχείριση κινδύνων με ευρύτερη και πιο προσιτή ασφαλιστική κάλυψη.

Swiss Re Institute: Το 92% των ασφαλισμένων ζημιών οφείλεται σε δευτερεύοντες κινδύνους

Στρατηγικές για τη μείωση του κενού προστασίας

Καθώς η έκθεση αυξάνεται, οι κίνδυνοι εντείνονται και οι δευτερεύοντες κίνδυνοι ανεβάζουν το επίπεδο των ασφαλισμένων ζημιών, ετησίως, η Swiss Re θεωρεί ότι μόνο μια ευρεία προσέγγιση, με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών, μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση αποτελεσματικών στρατηγικών, με στόχο τη μείωση του κενού προστασίας. Οι στρατηγικές αυτές περιλαμβάνουν:

● Καλύτερη εκτίμηση κινδύνου

Τα μοντέλα καταστροφών αποτελούν το βασικό εργαλείο του (αντ)ασφαλιστικού κλάδου για την εκτίμηση του κινδύνου. Σήμερα, ο αυξανόμενος ρόλος των δευτερογενών κινδύνων αποτελεί πρόκληση, καθώς η μοντελοποίηση γεγονότων –που συχνά είναι πολύ τοπικά– έχει ξεκινήσει σχετικά πρόσφατα, και δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα. Ενώ, λοιπόν, τα μοντέλα καταστροφών βελτιώνονται συνεχώς, η αβεβαιότητα παραμένει, γεγονός που ενισχύει την επείγουσα ανάγκη βελτίωσης αυτών των μοντέλων, για να διασφαλιστεί πιο ακριβής αξιολόγηση. Σύμφωνα με τη Swiss Re, η συνεχής επένδυση στην ποιότητα των δεδομένων, η προληπτική ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ πελατών, ασφαλιστών και αντασφαλιστών, καθώς και οι τακτικές ενημερώσεις των μοντέλων είναι όλα απαραίτητα για την απόκτηση πιο ακριβούς και ενημερωμένης εικόνας του κινδύνου. Αντίθετα, τα ελλιπή ή ατελή δεδομένα μπορούν να οδηγήσουν σε υποεκτίμηση του δυναμικού ζημιών, όπως παρατηρήθηκε στην Ιταλία το 2023, όταν οι τελικές εκτιμήσεις για τις ζημιές από χαλάζι ήταν σχεδόν τριπλάσιες από τα αρχικά στοιχεία.

● Προσαρμογή και μετριασμός

Η προσαρμογή μπορεί να μειώσει άμεσα τις ζημιές και να ενισχύσει την ασφαλισιμότητα. Μεταξύ 2021 και 2025, οι ζημιές από φυσικές καταστροφές αντιπροσώπευαν λίγο περισσότερο από το μισό των ασφαλιστικών απαιτήσεων ιδιοκτητών κατοικιών στις ΗΠΑ, σημειώνοντας απότομη αύξηση σε σύγκριση με δύο δεκαετίες νωρίτερα. Χωρίς επενδύσεις στην προσαρμογή και τον μετριασμό, οι υποκείμενες πιέσεις από τις ζημιές θα συνεχίσουν να επηρεάζουν τα ασφάλιστρα και την ανάληψη κινδύνων, υποστηρίζει η Swiss Re.

Η προστασία από τις πλημμύρες έχει αποδειχθεί εξαιρετικά αποδοτική οικονομικά. Σύμφωνα με την εταιρεία δεδομένων Fathom της Swiss Re, οι απώλειες των νοικοκυριών στο Ηνωμένο Βασίλειο από πλημμύρες θα ήταν 2,8 φορές υψηλότερες, χωρίς τα υπάρχοντα αντιπλημμυρικά έργα της χώρας.

Στις ΗΠΑ, τα στοιχεία υπογραμμίζουν παρόμοια οφέλη προσαρμογής: στην Αλαμπάμα, οι κατοικίες που χτίστηκαν ή ανακαινίστηκαν, μετά τον τυφώνα Sally το 2020, σύμφωνα με το πρότυπο Fortified, το οποίο αναπτύχθηκε από το αμερικανικό Insurance Institute for Business & Home Safety, παρουσίασαν σημαντική μείωση στη συχνότητα και τη σοβαρότητα των απαιτήσεων αποζημίωσης. Στη Λουιζιάνα, όπου ο τυφώνας Κατρίνα το 2005 παραμένει το πιο δαπανηρό ασφαλισμένο φυσικό καταστροφικό γεγονός, τα σπίτια που ανακαινίστηκαν σύμφωνα με το πρότυπο Fortified έχουν χαμηλότερα ασφάλιστρα.

● Λύσεις ΣΔΙΤ

Τα προγράμματα και οι κοινοπραξίες που υποστηρίζονται από το κράτος και αξιοποιούν τα πλεονεκτήματα των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων έχουν επίσης ενισχύσει την προστασία σε διάφορες αγορές. Η Swiss Re αναφέρει το Flood Re στο Ηνωμένο Βασίλειο και την πρόσφατα θεσπισθείσα στην Ιταλία υποχρεωτική ασφάλιση των επιχειρήσεων έναντι των φυσικών καταστροφών, που καταδεικνύουν πώς τα δομημένα προγράμματα μπορούν να αυξήσουν τη διείσδυση της ασφάλισης και την οικονομική ανθεκτικότητα. Στη Γερμανία, πρόσφατες προτάσεις που ακολούθησαν τις καταστροφικές πλημμύρες του 2021 επιδιώκουν επίσης να συντονίσουν την ασφαλιστική κάλυψη, τη μείωση του κινδύνου και τη δημόσια στήριξη, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα παραμένοντα κενά στην προστασία.

Επιπλέον, η μείωση των μη φυσικών παραγόντων που οδηγούν στην αύξηση των ζημιών μπορεί επίσης, σύμφωνα με τη Swiss Re, να υποστηρίξει τη διαθεσιμότητα των ασφαλίσεων. Στη Φλόριντα, η οποία είναι εκτεθειμένη σε καταστροφές, οι μεταρρυθμίσεις που θεσπίστηκαν από το 2022 έχουν μειώσει ουσιαστικά τη νομική αβεβαιότητα για τους ασφαλιστές και τους καταναλωτές, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της συμμετοχής της ιδιωτικής αγοράς και ταυτόχρονα στην ελάφρυνση της πίεσης στα ασφάλιστρα.

Ένα βασικό συμπέρασμα από την τελευταία έκθεση sigma για τις σφοδρές καταιγίδες είναι ότι η σταθεροποίηση της αύξησης των ζημιών και η προώθηση της μακροπρόθεσμης ασφαλισιμότητας απαιτούν μια πολυδιάστατη προσέγγιση. Αυτή περιλαμβάνει: προσαρμογή, που συμβαδίζει με την ανάπτυξη και τον κίνδυνο· εποικοδομητικές συνεργασίες, που εμπλέκουν διαφορετικούς ενδιαφερόμενους φορείς· ακριβή δεδομένα, που αντανακλούν την εξελισσόμενη έκθεση, τον κίνδυνο και την ευπάθεια.

Οι δευτερεύοντες κίνδυνοι περιλαμβάνουν τις πυρκαγιές, τις σοβαρές καταιγίδες, τις πλημμύρες, τις χειμερινές καταιγίδες (εκτός Ευρώπης), τις ξηρασίες και όλους τους άλλους μη πρωταρχικούς κινδύνους φυσικών καταστροφών. Δηλαδή, οι δευτερεύοντες κίνδυνοι δεν περιλαμβάνουν σεισμούς, τροπικούς κυκλώνες και εξωτροπικούς κυκλώνες (ευρωπαϊκές χειμερινές καταιγίδες). Μόνο οι πυρκαγιές, οι σοβαρές καταιγίδες και οι πλημμύρες αντιπροσώπευαν το 88% του συνόλου των παγκόσμιων ασφαλισμένων ζημιών από φυσικές καταστροφές το 2025. ↩︎

Ακολουθήστε την ασφαλιστική αγορά στο Google News