Allianz: 1 στα 3 τροχαία ατυχήματα συνδέονται με τη διάσπαση της προσοχής
- Έρευνα του Κέντρου Τεχνολογίας της Allianz (Allianz Center for Technology) συνδέει τη διάσπαση της προσοχής με 1 στα 3 τροχαία ατυχήματα, με τα ευρήματα από πολλαπλές πηγές δεδομένων να υποδεικνύουν τη διάσπαση της προσοχής ως σημαντικό παράγοντα πρόκλησης συγκρούσεων.
- Σε 4 σενάρια προσομοίωσης, οι οδηγοί των οποίων η προσοχή ήταν διασπασμένη παρουσίασαν χειρότερες επιδόσεις από εκείνους που βρίσκονταν υπό την επήρεια αλκοόλ, με συγκέντρωση 0,8‰ στο αίμα.
- Ανάλογα με τον σχεδιασμό της καμπίνας του οχήματος, η εκτέλεση των ίδιων ενεργειών είχε ως αποτέλεσμα ο οδηγός να απομακρύνει το βλέμμα του από τον δρόμο για έως και τρία δευτερόλεπτα.
- Έρευνα καταναλωτών σε εννέα χώρες έδειξε ότι δύο στους τρεις οδηγούς επιθυμούν την επαναφορά των φυσικών χειριστηρίων για λειτουργίες που είναι κρίσιμες για την ασφάλεια.
- Η Allianz καλεί τους κατασκευαστές αυτοκινήτων να επανεξετάσουν τις λειτουργίες στο εσωτερικό των οχημάτων, τις ρυθμιστικές αρχές να αντιμετωπίσουν συστηματικά το ζήτημα της διάσπασης της προσοχής που προκαλείται από τα κινητά τηλέφωνα και τις ψηφιακές διεπαφές, και τους οδηγούς να αναγνωρίσουν τη δική τους ευθύνη.
Η διάσπαση της προσοχής αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους στην οδική κυκλοφορία. Ωστόσο, ο πραγματικός αντίκτυπός της στην οδική ασφάλεια ήταν μέχρι σήμερα δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί. Στο πλαίσιο ενός εκτενούς ερευνητικού προγράμματος για την «Allianz Motor Day 2026», το Κέντρο Τεχνολογίας της Allianz (AZT) διαπίστωσε ότι η διάσπαση της προσοχής είναι πολύ πιο συχνό φαινόμενο απ’ ό,τι υποδηλώνουν οι στατιστικές ατυχημάτων: αποτελεί παράγοντα για 1 στα 3 τροχαία ατυχήματα, είτε ως άμεση αιτία σύγκρουσης είτε ως παράγοντας που συνέβαλε σε αυτήν.
Το σημαντικά διευρυμένο φάσμα λειτουργιών στα σύγχρονα οχήματα καθιστά αναγκαίο τον χειρισμό ορισμένων λειτουργιών μέσω της οθόνης αφής. Παράλληλα, λειτουργίες που παλαιότερα χειρίζονταν οι οδηγοί ενστικτωδώς, χωρίς να χρειάζεται να απομακρύνουν το βλέμμα τους από τον δρόμο, μεταφέρονται όλο και περισσότερο σε ψηφιακά μενού. Για λειτουργίες που χρησιμοποιούνται συχνά –όπως ο έλεγχος του κλιματισμού ή του ραδιοφώνου– απαιτούνται πλέον συχνά, πολλαπλά αγγίγματα στην οθόνη. Ως αποτέλεσμα, οι οδηγοί απομακρύνουν το βλέμμα τους από τον δρόμο συχνότερα και για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, γεγονός που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την οδική ασφάλεια. Τα ευρήματα παρουσιάζονται στην έκθεση με τίτλο «SWIPE. TAP. CRASH. Driver distraction in the digital car».
«Η έρευνά μας δείχνει ότι η ίδια εργασία μπορεί να απαιτεί έως και 25% λιγότερη οπτική προσοχή σε ένα όχημα σε σχέση με ένα άλλο. Αυτό μας αποκαλύπτει κάτι σημαντικό: η απόσπαση της προσοχής δεν είναι απλώς ζήτημα συμπεριφοράς του οδηγού. Είναι επίσης ζήτημα σχεδιασμού. Ένα αυτοκίνητο δεν είναι smartphone. Όταν διακυβεύεται η ασφάλεια, η λειτουργικότητα πρέπει να προηγείται του σχεδιασμού», δήλωσε ο Δρ. Klaus-Peter Röhler, Μέλος του Δ.Σ. της Allianz SE.
Καθοριστικός ο σχεδιασμός: η καμπίνα του οχήματος ως παράγοντας ασφάλειας
Μελέτες οδήγησης σε πραγματικές συνθήκες, που διεξήχθησαν στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος της Allianz, δείχνουν ότι ο σχεδιασμός της οθόνης αφής ενός οχήματος επηρεάζει σημαντικά τη διάρκεια για την οποία οι οδηγοί απομακρύνουν το βλέμμα τους από τον δρόμο κατά τη χρήση της. Σε συγκριτικές δοκιμές σύγχρονων οχημάτων, οι ίδιες καθημερινές ενέργειες προκάλεσαν απομάκρυνση του βλέμματος από τον δρόμο για σημαντικά διαφορετικά χρονικά διαστήματα, αναδεικνύοντας τη σημασία της διάταξης του εσωτερικού χώρου της καμπίνας στην προσοχή του οδηγού: ανάλογα με την ενέργεια και τη φιλοσοφία σχεδιασμού της καμπίνας, ο συνολικός χρόνος κατά τον οποίο το βλέμμα ήταν στραμμένο μακριά από τον δρόμο διέφερε έως και κατά 25% – περίπου τρία δευτερόλεπτα για πανομοιότυπες ενέργειες.
«Για να διασφαλιστεί η ασφαλής λειτουργία του οχήματος, απαιτούνται σαφείς κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με το ποιες λειτουργίες πρέπει να ελέγχονται μέσω φυσικών διακοπτών και ποιες μέσω οθόνης αφής. Παράλληλα, τα επιστημονικά δεδομένα για την αλληλεπίδραση ανθρώπου-μηχανής πρέπει να αξιοποιούνται συστηματικά στον σχεδιασμό της οθόνης αφής, ώστε να ελαχιστοποιείται η απόσπαση της προσοχής του οδηγού από τον δρόμο», επισημαίνει ο Δρ. Christian Sahr, Διευθύνων Σύμβουλος του Κέντρου Τεχνολογίας της Allianz.
Μια επισκόπηση περισσότερων από 80 δημοσιευμένων μελετών δείχνει ότι η παρατεταμένη απομάκρυνση του βλέμματος από τον δρόμο –για διάστημα μεγαλύτερο των δύο δευτερολέπτων– συνδέεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο πρόκλησης ατυχήματος. Κάθε πτυχή της έρευνας, συμπεριλαμβανομένης της γνωστικής μοντελοποίησης που παρουσιάζεται στη συνέχεια, καταλήγει στο ίδιο συμπέρασμα: το πρόβλημα δεν είναι η ίδια η οθόνη αφής, αλλά ο τρόπος με τον οποίο οι κρίσιμες για την ασφάλεια λειτουργίες ενσωματώνονται στο εσωτερικό του οχήματος.
Η απόσπαση της προσοχής μπορεί να τριπλασιάσει τον κίνδυνο σύγκρουσης σε συγκεκριμένες οδηγικές περιπτώσεις
Προκειμένου να αξιολογήσουν τον τρόπο με τον οποίο η απόσπαση της προσοχής επηρεάζει την απόδοση του οδηγού σε κρίσιμες καταστάσεις, η Allianz και η εταιρεία γνωστικής μοντελοποίησης CogniBIT προσομοίωσαν τέσσερα σενάρια κυκλοφορίας, χρησιμοποιώντας ένα γνωστικό μοντέλο οδηγού που βασίζεται σε πραγματικά δεδομένα σχετικά με την κατεύθυνση του βλέμματος, τα οποία προέκυψαν από σχετική έρευνα σε οχήματα:
- Στο σενάριο φρεναρίσματος έκτακτης ανάγκης σε αυτοκινητόδρομο, το ποσοστό των περιπτώσεων που κατέληξαν σε σύγκρουση αυξήθηκε από 18,2% για τους οδηγούς που ήταν προσηλωμένοι στην οδήγηση, σε 54,3% για τους οδηγούς των οποίων η προσοχή ήταν αποσπασμένη.
- Στην περίπτωση που ένα παιδί πετάχτηκε ξαφνικά στον δρόμο, το ποσοστό αυτό αυξήθηκε από 3,9% σε 11,2%. Μάλιστα, στο 39% αυτών των περιπτώσεων, ο οδηγός με αποσπασμένη προσοχή δεν αντέδρασε καθόλου.
- Το πιο αξιοσημείωτο είναι ότι, και στα τέσσερα σενάρια προσομοίωσης, οι οδηγοί με αποσπασμένη προσοχή παρουσίασαν χειρότερες επιδόσεις από τους οδηγούς που σύμφωνα με την προσομοίωση βρίσκονταν υπό την επήρεια αλκοόλ, με συγκέντρωση 0,8‰ στο αίμα τους.
Τι λένε οι οδηγοί
Τα ευρήματα συμπίπτουν με αυτό που οι ίδιοι οι οδηγοί ήδη αντιλαμβάνονται. Σε εννέα χώρες (Αυστραλία, Αυστρία, Βραζιλία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Ελβετία και Ηνωμένο Βασίλειο), το 79% πιστεύει ότι η τεχνολογία εντός του οχήματος έχει επιδεινώσει το πρόβλημα της απόσπασης της προσοχής τα τελευταία χρόνια, ενώ το 53% αξιολογεί τον κίνδυνο απόσπασης της προσοχής, γενικότερα, ως υψηλό ή πολύ υψηλό. Από όσους ενεπλάκησαν σε ατύχημα τα τελευταία τρία χρόνια, το 73% δηλώνει ότι η απόσπαση της προσοχής έπαιξε σίγουρα ή πιθανώς κάποιον ρόλο. Όσον αφορά τις λειτουργίες που είναι κρίσιμες για την ασφάλεια, το 65% των οδηγών σε όλες τις χώρες της έρευνας προτιμά τα φυσικά χειριστήρια έναντι των μενού σε οθόνες αφής.
Τρία βήματα για τη βελτίωση της ασφάλειας στο ψηφιακό αυτοκίνητο
Σύμφωνα με την Allianz, οι προσπάθειες για τη μείωση της απόσπασης της προσοχής στο ψηφιακό αυτοκίνητο θα πρέπει να επικεντρωθούν σε τρεις άξονες:
- Κατασκευαστές: Για τα χειριστήρια που είναι κρίσιμα για την ασφάλεια και χρησιμοποιούνται συχνά, ο σχεδιασμός πρέπει να ακολουθεί τη λειτουργία. Οι κατασκευαστές οφείλουν να σχεδιάζουν το εσωτερικό του οχήματος λαμβάνοντας υπόψη τις πραγματικές συνθήκες οδήγησης. Λειτουργίες κρίσιμες για την ασφάλεια –όπως οι υαλοκαθαριστήρες, τα φλας, τα φώτα πορείας και μεγάλης σκάλας, τα φώτα αλάρμ, καθώς και τα συστήματα απόψυξης και αποθάμβωσης– πρέπει να είναι άμεσα προσβάσιμες και η χρήση τους να είναι διαισθητική. Τα χειριστήρια πρέπει να παραμένουν μόνιμα προσβάσιμα, είτε μέσω φυσικών διακοπτών είτε μέσω σαφώς καθορισμένων και μόνιμα διαθέσιμων περιοχών σε οθόνες αφής. Αυτό μειώνει τον χρόνο αναζήτησης, διατηρεί το βλέμμα του οδηγού στον δρόμο και διευκολύνει τον χειρισμό οχημάτων με τα οποία ο οδηγός δεν είναι εξοικειωμένος. Στην Ευρώπη, ο οργανισμός Euro NCAP επιβραβεύει ήδη σχεδιασμούς που παρέχουν άμεση πρόσβαση σε βασικές λειτουργίες, αντί να τις κρύβουν μέσα σε μενού.
- Οι ρυθμιστικές αρχές και οι φορείς επιβολής του νόμου πρέπει να αντιμετωπίσουν το ζήτημα της απόσπασης της προσοχής συστηματικά, ξεκινώντας με τη συνεπή καταγραφή των περιστατικών. Η αποτελεσματική εποπτεία, η επιβολή του νόμου και οι τεχνολογίες παρακολούθησης της απόσπασης της προσοχής μπορούν να συμβάλουν στην αποτροπή επικίνδυνων συμπεριφορών, στην καλύτερη κατανόηση του προβλήματος και στη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων που οφείλονται σε αυτόν τον παράγοντα. Καθώς τα οχήματα γίνονται όλο και πιο ψηφιακά, το ρυθμιστικό πλαίσιο και τα μέτρα επιβολής πρέπει να εξελίσσονται, ώστε να αντιμετωπίζουν τις νέες πηγές απόσπασης της προσοχής.
- Η προσοχή του οδηγού παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας ασφάλειας. Σε διάφορες χώρες, το 86% των οδηγών δηλώνει ότι η κύρια ευθύνη για τον περιορισμό της απόσπασης της προσοχής βαρύνει τους ίδιους. Αν και τα συστήματα υποβοήθησης μπορούν να ενισχύσουν την προσοχή του οδηγού, δεν μπορούν να την υποκαταστήσουν. Παρόλα αυτά, απαιτείται μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κινδύνους που ενέχει η απόσπαση της προσοχής, μέσω εκστρατειών ενημέρωσης του κοινού, της εκπαίδευσης των οδηγών και σαφέστερων προειδοποιήσεων εντός του οχήματος.
Ακολουθήστε την ασφαλιστική αγορά στο Google News
