Τι δείχνει η ενδιάμεση έκθεση της Κομισιόν για την πρόοδο της χώρας μας και της ΕΕ

Σχεδόν 20.000 ζωές χάνονται κάθε χρόνο στους ευρωπαϊκούς δρόμους, παρότι η οδική ασφάλεια έχει τεθεί ως προτεραιότητα, με διαρκείς ενέργειες για την ολιστική ενίσχυσή της και την αντιμετώπισή της ως πρόκληση για την κοινωνική συνοχή και τη δημόσια υγεία. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ έχει υιοθετήσει το «Vision Zero», στρατηγική με στόχο τη μείωση κατά 50% των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών σε τροχαία έως το 2030 και τον μηδενισμό τους έως το 2050.

Το κόστος των τροχαίων δυστυχημάτων στην ΕΕ εκτιμάται σε 2% του ΑΕΠ ετησίως. Το ανθρώπινο κόστος, από την άλλη, δεν μπορεί να μετρηθεί. Από την αλλαγή της ποιότητας ζωής μέχρι τη διαχείριση της απώλειας, το τροχαίο συνεχίζει να επηρεάζει τους ανθρώπους και τις ζωές τους ακόμα και χρόνια μετά. Έχοντας μετρήσει βαριές απώλειες, η Ελλάδα κάνει τα τελευταία χρόνια συστηματική προσπάθεια. Κράτος και ιδιωτική πρωτοβουλία εργάζονται μεθοδικά για τον κοινό στόχο της βελτίωσης της οδικής ασφάλειας σε όλα τα επίπεδα.

Στο πλαίσιο αυτό, είναι πολύ σημαντική η διάκριση του Safe Roads project της Hellas Direct από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως Good Practice of the Month – Μάρτιος 2026. Το πρόγραμμα, με το οποίο η ασφαλιστική εταιρεία συμβάλλει τόσο στην εκπαίδευση για την οδική ασφάλεια όσο και στην πρακτική εφαρμογή της, αναγνωρίστηκε ως καινοτόμος πρωτοβουλία και βέλτιστη πρακτική του Ευρωπαϊκού Χάρτη Οδικής Ασφάλειας.

Vision Zero: Μία πορεία, πολλές ταχύτητες

Σύμφωνα με την ενδιάμεση έκθεση της Κομισιόν για την πρόοδο των χωρών – μελών με ορίζοντα το 2030, καταγράφεται συνολικά στην ΕΕ μείωση των θανάτων σε τροχαία: κατά 2% το 2024 σε σχέση με το 2023, κατά 12% από το έτος αναφοράς 2019. Μπορεί τα ποσοστά να μην εντυπωσιάζουν από μόνα τους, αλλά με δεδομένο ότι το διάστημα αυτό αυξήθηκε ο αριθμός και των οχημάτων ανά άτομο και των χιλιομέτρων που διανύουμε, το αποτέλεσμα θεωρείται σημαντικό.

Ωστόσο, αυτή η ευρωπαϊκή επίδοση κρύβει μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα στις χώρες – μέλη: Πολύ λίγα κράτη –Βέλγιο, Βουλγαρία, Δανία, Λιθουανία, Μάλτα, Πολωνία, Σλοβενία– είναι δυναμικά στη σωστή κατεύθυνση, για τη μείωση των θυμάτων τροχαίων στο μισό σε 4 χρόνια από σήμερα. Σε άλλες χώρες, όπως η Ιρλανδία και η Εσθονία, καταγράφηκε αύξηση των θανάτων σε τροχαία, ενώ υπάρχουν και χώρες, όπως η Γαλλία, η Ιταλία και οι Κάτω Χώρες, όπου παρατηρήθηκαν μόνο οριακές βελτιώσεις. Είναι πολύ χαρακτηριστικό το εύρος του ποσοστού θνησιμότητας σε τροχαία το 2024: Από 20 θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκων στη Σουηδία έως 78 θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκων στη Ρουμανία.

Αυτό, φυσικά, δεν υπονομεύει την πρόοδο· αντίθετα, αναδεικνύει την ανάγκη η προσπάθεια να συνεχιστεί συστηματικά και μεθοδικά σε όλες τις χώρες, με τις ιδιαιτερότητες και τα ευάλωτα σημεία της καθεμιάς.

Τα στοιχεία για την Ελλάδα

Η Ελλάδα δείχνει να πορεύεται στη σωστή κατεύθυνση για το ενδιάμεσο ορόσημο του 2030. Με έτος βάσης το 2019, η χώρα μας καταγράφει το 2025, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία, μείωση των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα κατά 23,7% και των σοβαρών τραυματισμών στον δρόμο κατά 22,2%. Στο 10μηνο της περασμένης χρονιάς έγινε σημαντική πρόοδος, καθώς οι θάνατοι από τροχαία μειώθηκαν κατά 21%. Στην εξέλιξη αυτή φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο η εντατικοποίηση των ελέγχων για χρήση κράνους και για οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Δύο παράγοντες που ιστορικά επιβαρύνουν τον δείκτη θνησιμότητας στην Ελλάδα.

Τα θετικά σημάδια είναι αναμφίβολα ένα κέρδος, ταυτόχρονα, ωστόσο, ο δρόμος παραμένει μακρύς. Το 2024, η Ελλάδα κατέγραψε το τρίτο υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας στην ΕΕ, με 64 θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκων, τη στιγμή που ο ευρωπαϊκός μέσος όρος περιοριζόταν στους 45.

Η σύγχρονη προσέγγιση της οδικής ασφάλειας απομακρύνεται από το αφήγημα του τυχαίου γεγονότος και εστιάζει σε τρία χαρακτηριστικά των τροχαίων δυστυχημάτων στην Ελλάδα, που φαίνεται να έχουν εδραιωθεί σε μοτίβα:

Δίκυκλα: Στην Ελλάδα, οι θάνατοι μοτοσικλετιστών αντιπροσωπεύουν το 38% του συνόλου, ποσοστό διπλάσιο από το αντίστοιχο ευρωπαϊκό.

Αστικό περιβάλλον: Το 54% των θανατηφόρων ατυχημάτων γίνεται σε κατοικημένες περιοχές, έναντι 39% στην ΕΕ.

Εκτροπή οχήματος: Τα ατυχήματα με εμπλοκή ενός μόνο οχήματος φτάνουν το 41%, υποδηλώνοντας, ενδεχομένως, υπερβολική ταχύτητα ή απόσπαση προσοχής. Στην ΕΕ το ποσοστό αυτό δεν υπερβαίνει το 31%.

Τι αλλάζει ήδη

Από τον περασμένο Σεπτέμβριο έχει ήδη τεθεί σε ισχύ ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, φέρνοντας και νέα φιλοσοφία στην αντιμετώπιση των οδικών παραβάσεων. Εστιάζει στην τιμωρία του οδηγού και όχι του οχήματος, κλιμακώνει τις κυρώσεις ανάλογα με την επαναληψιμότητα και επιφυλάσσει αυστηρότερες ποινές για τις αντικοινωνικές παραβάσεις. Στην εφαρμογή του έρχεται να προστεθεί και η χρήση “έξυπνων” καμερών, προς ενίσχυση της εφαρμογής όσων προβλέπει ο ΚΟΚ.

Σημαντική διάκριση για το Safe Roads project της Hellas Direct

Η δράση του Safe Roads project, που έφερε και τη διάκρισή του από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ακουμπά σε ευάλωτα σημεία της οδικής ασφάλειας στην Ελλάδα: τις επιβαρυμένες σε κίνηση αστικές περιοχές, την έλλειψη υποδομών οδικής ασφάλειας ή/και την αδυναμία συντήρησής τους, το ασαφές πλαίσιο κίνησης των πεζών. Η διάκριση ως η «Καλή Πρακτική του Μήνα» εστιάζει στην ολιστική προσέγγιση του προγράμματος, το οποίο συνδυάζει την εκπαίδευση με την αναβάθμιση των υποδομών γύρω από σχολικές μονάδες.

Μέχρι τα τέλη του 2025, το Safe Roads project της Hellas Direct έβαψε περισσότερες από 1.800 διαβάσεις σε περισσότερους από 100 δήμους σε όλη τη χώρα, ενώ βρέθηκε σε εκατοντάδες σχολικές αίθουσες εκπαιδεύοντας περισσότερους από 20.000 μαθητές, μέσω τεχνολογιών εικονικής πραγματικότητας σε σενάρια που κανείς δεν θέλει να ζήσουν τα παιδιά στην πραγματική ζωή.

Το πρόγραμμα γεφύρωσε το κενό ανάμεσα στη θεωρητική γνώση και την πρακτική εφαρμογή της σε ασφαλείς υποδομές. Γιατί αναπτύχθηκε πάνω στην παραδοχή, πως όσα κι αν ειπωθούν, αυτό που μένει κυρίως είναι το ζωντανό παράδειγμα, η πράξη. Στη βεβαιότητα, πως οι συνειδητοποιημένοι πεζοί του σήμερα θα γίνουν αύριο υπεύθυνοι ποδηλάτες και σε λίγα χρόνια υπεύθυνοι οδηγοί. Και στην αισιόδοξη πεποίθηση, πως μικρές συστηματικές αλλαγές στη συμπεριφορά πολλών μπορούν να φέρουν μια μεγάλη αλλαγή στη ζωή όλων.