Εργατικά Ατυχήματα & Ασφάλιση Εργοδοτικής Ευθύνης (ΙI) – Απαραίτητη η ρήξη με τη συντηρητική συμβατικότητα

Ο Γράφων, με στοχευμένη αρθρογραφία, με εισηγήσεις σε επαγγελματικά σεμινάρια και ειδικές εκδηλώσεις καθώς και με διάφορες αναρτήσεις στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, αναφέρεται πολύ συχνά στην Ασφάλιση Εργοδοτικής Ευθύνης. Η όλη προσπάθεια στοχεύει στο να περάσει το μήνυμα πως η Ασφάλιση Εργοδοτικής Ευθύνης πρέπει να καταστεί συνειδητή επιλογή ή/και υποχρεωτικό θεσμικό εργαλείο για την προστασία της εργασίας και του καταναλωτή, για τη διασφάλιση της επιχειρηματικότητας και της κοινωνικής συνοχής. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και το παρόν άρθρο το οποίο αποτελεί συνέχεια αυτού που δημοσιεύθηκε πρόσφατα με τίτλο «Εργατικά Ατυχήματα & Ασφάλιση Εργοδοτικής Ευθύνης (Ι) – Πρόληψη & Οικονομική Θωράκιση: Δύο πυλώνες για την ασφάλεια εργασίας».

Η Διεθνής Πρακτική

Η προστασία εργαζομένων μέσω της πρόληψης ατυχημάτων αποτελεί πρωταρχικό αξίωμα σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα και διασφαλίζεται με μια σειρά θεσμικών μέτρων, που ισχύουν ενιαία σε όλες τις χώρες-μέλη της ΕΕ.

Σε όλες τις προηγμένες χώρες, δε νοείται επιχείρηση χωρίς Ασφάλιση Εργοδοτικής Αστικής Ευθύνης. Δηλαδή, ασφαλιστική κάλυψη της εκ του νόμου υποχρέωσης της επιχείρησης για πλήρεις αποζημιώσεις για ανικανότητα, θάνατο και ψυχική οδύνη σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος.

Η Ελληνική Πρακτική

Στην Ελλάδα, ενώ διαθέτουμε ένα σύγχρονο νομοθετικό πλαίσιο πρόληψης και ασφάλειας εργασίας, υστερούμε σημαντικά στον έλεγχο εφαρμογής του στην πράξη. Υστερούμε, επίσης, στην οικονομική διαχείριση των συνεπειών ενός εργατικού ατυχήματος.

Η Πολιτεία, πέρα από την αδειοδότηση των επιχειρήσεων και την τυπική εποπτεία με το υπάρχον δίκτυο Επιθεωρητών Εργασίας, δεν αναλαμβάνει ευθύνη στα εργατικά ατυχήματα που μπορεί να συμβούν κατά τη λειτουργία μιας επιχείρησης. Η ευθύνη αυτή αναφέρεται ως Εργοδοτική Ευθύνη και είναι αποκλειστικά εκχωρημένη στις επιχειρήσεις, δηλαδή στους Εργοδότες. Θεωρείται δε “αυστηρή” (διεθνώς, Strict Liability) και νομικά “αντικειμενική”.

Η έννοια της εργοδοτικής ευθύνης, φαίνεται να αγνοείται ή διακριτικά να προσπερνιέται στην πράξη και δεν υπάρχει θεσμοθετημένη η υποχρεωτική ασφάλιση. Το θέμα αφορά όλους τους σχετιζόμενους ιδιωτικούς φορείς. Δηλαδή από:

Τις ίδιες τις επιχειρήσεις (εργοδότες) οι οποίες, συνήθως, χωρίς να γνωρίζουν την πραγματική αξία της ασφάλισης την αντιμετωπίζουν σαν ένα ακόμη κόστος
τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και τα επαγγελματικά σωματεία των εργαζομένων, που εστιάζουν αλλού τη δυναμική τους
τις ασφαλιστικές εταιρείες που για να αποζημιώσουν στα πλαίσια κάποιου ασφαλιστηρίου εργοδοτικής ευθύνης, καταφεύγουν σε μακροχρόνιες δικαστικές διαδικασίες καθώς και
τους δικηγόρους που εμπλέκονται στη διευθέτηση σχετικών αξιώσεων αποζημίωσης επιμένοντας σε παρωχημένες δικολαβικές πρακτικές.

Η τρέχουσα κατάσταση στη χώρα μας, απεικονίζεται με τον καλύτερο τρόπο στο παρακάτω κείμενο που δημοσιεύθηκε πρόσφατα, με αφορμή το τραγικό δυστύχημα με ανθρώπινα θύματα, στις 26 Ιανουαρίου 2026, σε επιχείρηση των Τρικάλων:

«Οι συγγενείς των θυμάτων εργατικού δυστυχήματος, αν θέλουν να αποζημιωθούν θα πρέπει να κινηθούν νομικά κατά της επιχείρησης, ώστε να αποφασίσουν τα δικαστήρια αν και τι ποσό θα επιδικάσουν. Αυτό φυσικά απαιτεί συνήθως μακροχρόνιους και πολυδάπανους δικαστικούς αγώνες από την πλευρά των συγγενών που πολλοί από αυτούς ίσως να μην μπορούν να τους αντέξουν οικονομικά. Αλλά και να δικαιωθούν οι εργαζόμενοι δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα λάβουν αποζημίωση καθώς υπάρχει περίπτωση ο εργοδότης να μην διαθέτει το ποσό που θα επιδικάσει το δικαστήριο.

Επίσης επισημαίνεται ότι για να αποζημιωθεί ο εργαζόμενος, ακόμα και όταν υπάρχει η κάλυψη εργοδοτικής αστικής ευθύνης, πρέπει να αποδειχθεί ότι το δυστύχημα έγινε με υπαιτιότητα της επιχείρησης».

Συμπεράσματα

Η ευρύτερη εγχώρια αγορά δεν έχει προσεγγίσει και δεν έχει εμπεδώσει με επάρκεια την ουσία της Εργοδοτικής Αστικής Ευθύνης και τον ρόλο της Ασφάλισής της.
Το σύστημα διαχείρισης αξιώσεων αποζημίωσης αστικής ευθύνης απέχει από την ισχύουσα διεθνή πρακτική που βασίζεται στο γεγονός πως η εργοδοτική ευθύνη είναι νομικά θεσμοθετημένη ως “αντικειμενική ευθύνη”.
Οι επιχειρήσεις, χωρίς κάποια θεσμοθετημένη υποχρέωση εκ του νόμου αλλά και από έλλειψη ουσιαστικής πληροφόρησης, την αποφεύγουν την ασφάλιση εργοδοτικής ευθύνης ή την εφαρμόζουν πλημμελώς.
Οι ασφαλιστικές εταιρείες την προσφέρουν διστακτικά με χαμηλά όρια κάλυψης και ενίοτε με περιοριστικούς όρους, που δεν εμπνέουν το απαραίτητο αίσθημα σιγουριάς στην ασφαλισμένη επιχείρηση.
Οι ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές προωθούν την Ασφάλιση Αστικής Ευθύνης, συνήθως, σύμφωνα με τα τυποποιημένα πακέτα των ασφαλιστικών εταιρειών και σπάνια σύμφωνα με τις αντικειμενικές ανάγκες της εκάστοτε επιχείρησης / πελάτη τους.
Η Ασφάλιση Εργοδοτικής Αστικής Ευθύνης των επιχειρήσεων θα πρέπει απαραιτήτως να γίνει υποχρεωτική και στη χώρα μας, ακολουθώντας το παράδειγμα της Κύπρου όπου εδώ και αρκετά χρόνια έχει θεσμοθετήσει δια νόμου η υποχρεωτική ασφάλιση εργοδοτικής ευθύνης για κάθε επιχειρηματική δραστηριότητα.

Η υποχρεωτική ασφάλιση εργοδοτικής ευθύνης για όλες τις επιχειρήσεις είναι επιβεβλημένη. Ωστόσο, επειδή αυτό φαίνεται να είναι αδύνατο να αποτελέσει συνειδητή επιλογή των εμπλεκόμενων Φορέων (Επιχειρήσεις, Συνδικαλιστικές Οργανώσεις, Ασφαλιστές), το όλο θέμα ανάγεται τελικά στη δικαιοδοσία της ίδιας της Πολιτείας.

Η μετάβαση από την απλή τυπική “συμμόρφωση” σε θεσμικά θέματα πρόληψης ατυχημάτων στην ουσιαστική χρηματοοικονομική θωράκιση μέσω της ασφάλισης, φαίνεται να είναι καθαρά πολιτική υπόθεση.

Είναι Μηχανικός ΕΜΠ & ENSPM Γαλλίας, Εμπειρογνώμων Ασφαλίσεων σε θέματα αστικής ευθύνης, τεχνικών έργων & επιχειρηματικών κινδύνων. Λειτούργησε, επί σειρά ετών, ως Εξουσιοδοτημένος Ανταποκριτής των Lloyd’s ([email protected], www.gkoutinas.gr). ↩︎

Ακολουθήστε την ασφαλιστική αγορά στο Google News